System bhp jest tak dobry, jak jego audyty wewnętrzne

Bo norma w punkcie 9.2 wymaga audytów wewnętrznych w zaplanowanych odstępach, by sprawdzić, czy system jest zgodny z wymaganiami i skutecznie wdrożony. To wewnętrzny system wczesnego ostrzegania, uruchamiany przed audytem certyfikującym i przed wypadkiem.

Osoba przeszkolona z wymagań ISO 45001 i metodyki audytowania, obiektywna i niezależna od audytowanego obszaru, nie audytuje własnej pracy. Poza wiedzą o normie potrzebuje umiejętności audytorskich i rozumienia realiów bhp.

Wewnętrzny prowadzi sama organizacja, by sprawdzać i doskonalić własny system. Certyfikujący prowadzi niezależna jednostka, by potwierdzić zgodność z normą. Silne audyty wewnętrzne przygotowują do audytu certyfikującego.

To wytyczne audytowania systemów zarządzania: zasady jak podejście oparte na dowodach i obiektywizm oraz etapy od planowania po działania poaudytowe. Dzięki niej audyt jest uporządkowany, powtarzalny i wiarygodny.

Konkretnie: wskazać fakt (dowód), odnieść go do naruszonego wymagania i sformułować jednoznacznie, bez ocen personalnych. Dobra niezgodność jest zrozumiała, weryfikowalna i możliwa do usunięcia.

Powstaje raport dla kierownictwa, a niezgodności uruchamiają działania korygujące zgodnie z punktem 10 normy: analizę przyczyny, usunięcie problemu i weryfikację skuteczności. To istota ciągłego doskonalenia.

To systematyczny, niezależny i udokumentowany proces zbierania dowodów oraz ich obiektywnej oceny w celu ustalenia, w jakim stopniu system zarządzania bhp spełnia przyjęte kryteria, wymagania ISO 45001:2018, przepisy prawa i wewnętrzne zasady organizacji. Norma wymaga prowadzenia audytów wewnętrznych, aby sprawdzić, czy system jest zgodny z wymaganiami i skutecznie wdrożony. Audyt to narzędzie doskonalenia, a nie szukania winnych.

Obszar opierają normy i wymagania, poniżej najważniejsze:

1. system zarządzania bhp: ISO 45001:2018, wymagania dla systemu, w tym punkt 9.2 dotyczący audytu wewnętrznego;
2. metodyka audytowania: ISO 19011:2018, wytyczne dotyczące audytowania systemów zarządzania i zasady audytowania;
3. doskonalenie: ISO 45001:2018 punkt 10, niezgodności, działania korygujące i ciągłe doskonalenie;
4. udział pracowników: ISO 45001:2018 punkt 5.4, konsultacje i udział pracowników, istotny obszar audytu;
5. zgodność z prawem: wymaganie oceny zgodności z wymaganiami prawnymi dotyczącymi bhp;
6. kompetencje audytora: wytyczne ISO 19011 dotyczące kompetencji i oceny audytorów;
7. integracja: możliwość łączenia z audytami innych systemów, jak ISO 9001 czy ISO 14001.

Audyt wewnętrzny prowadzi sama organizacja, aby sprawdzić i doskonalić własny system, wykrywając problemy zawczasu. Audyt certyfikujący prowadzi niezależna jednostka certyfikująca, aby potwierdzić zgodność systemu z normą i wydać lub utrzymać certyfikat. Silne audyty wewnętrzne przygotowują organizację do audytu certyfikującego, problemy są usuwane wcześniej, więc audyt zewnętrzny przebiega spokojniej i z mniejszym ryzykiem.

ISO 19011:2018 to wytyczne dotyczące audytowania systemów zarządzania. Wprowadza zasady audytowania, podejście oparte na dowodach, obiektywizm, poufność i podejście oparte na ryzyku, oraz opisuje zarządzanie programem audytów i przebieg pojedynczego audytu: od planowania, przez przygotowanie i prowadzenie na miejscu, po raportowanie i działania poaudytowe. Dzięki niej audyt jest uporządkowany, powtarzalny i wiarygodny, a nie improwizowany.

Niezgodność opisuje się konkretnie: wskazuje stwierdzony fakt (obiektywny dowód), odnosi go do naruszonego wymagania normy lub przepisu i formułuje jednoznacznie, bez ocen personalnych. Dobrze sformułowana niezgodność jest zrozumiała, weryfikowalna i możliwa do usunięcia. Ustalenia oparte na wrażeniach zamiast dowodach lub ocenianie ludzi zamiast faktów to częste błędy, które podważają wartość audytu i prowadzą do sporów zamiast poprawy.

Audytowanie pod dokument zamiast sprawdzania rzeczywistego działania systemu, ustalenia oparte na wrażeniach zamiast dowodach, ocenianie ludzi zamiast faktów, niejasne niezgodności bez odniesienia do wymagania, brak niezależności wobec audytowanego obszaru oraz traktowanie audytu jako formalności. Taki audyt niczego nie wykrywa i bywa gorszy niż jego brak, bo daje złudne poczucie bezpieczeństwa. Szkolenie uczy tych błędów unikać.

Szkolenie łączy część teoretyczną, strukturę i wymagania ISO 45001 oraz metodykę ISO 19011, z częścią praktyczną: ćwiczeniami pytań audytowych, analizą dowodów i redagowaniem niezgodności. Zakres i długość dopasowujemy do poziomu uczestników i potrzeb organizacji. Efektem jest przygotowanie do samodzielnego planowania, prowadzenia i dokumentowania audytów wewnętrznych systemu zarządzania bhp.

Tak. ISO 45001 ma strukturę wysokiego poziomu wspólną z normami takimi jak ISO 9001 czy ISO 14001, co pozwala prowadzić audyty zintegrowane obejmujące kilka systemów naraz. Metodyka ISO 19011 jest wspólna dla audytowania różnych systemów zarządzania. Audytor przeszkolony z ISO 45001 i ISO 19011 może więc, po uzupełnieniu wiedzy o pozostałe normy, uczestniczyć w audytach zintegrowanych.

System zarządzania bhp, który realnie działa: problemy są wychwytywane wcześnie, a niezgodności prowadzą do poprawy. To większa gotowość na audyty certyfikujące i nadzoru, mniejsze ryzyko utraty certyfikatu oraz realne doskonalenie bezpieczeństwa. Audyty wewnętrzne to wymóg normy (punkt 9.2) i motor ciągłego doskonalenia (punkt 10), a ich wartość zależy wprost od kompetencji audytorów.