5 min czytania
Audyt zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej odpowiada na pytanie, które lepiej zadać sobie samemu, zanim zada je kontrola Państwowej Straży Pożarnej: czy obiekt naprawdę spełnia wymagania ppoż. i czy w razie pożaru ludzie bezpiecznie się ewakuują? To przegląd stanu ochrony przeciwpożarowej, od dróg ewakuacyjnych i gaśnic, przez oddzielenia pożarowe, po dokumentację i organizację. Jego wynik to lista niezgodności z priorytetami i konkretnym planem naprawczym. Dla właściciela lub zarządcy to sposób, by uniknąć nakazów, kar, a przede wszystkim tragedii. Poniżej wyjaśniamy, co obejmuje audyt, kto odpowiada za ochronę ppoż. i co realnie daje firmie.
Czym jest audyt zgodności z wymaganiami ppoż.
Audyt zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej to systematyczny przegląd obiektu i organizacji pod kątem spełnienia obowiązujących przepisów ppoż. Sprawdza się w nim stan techniczny zabezpieczeń, warunki ewakuacji, wyposażenie w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice oraz kompletność dokumentacji i procedur. Podstawą oceny są przede wszystkim ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719) oraz warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki (rozporządzenie z 12 kwietnia 2002 r., Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690). Efektem audytu jest raport z listą niezgodności i planem ich usunięcia.
Po co przeprowadzać audyt
Audyt najlepiej wykonać, zanim zrobi to za nas inspektor. Kontrola PSP potrafi zakończyć się nakazami, a w skrajnych przypadkach decyzją o zakazie użytkowania obiektu, audyt pozwala uprzedzić takie sytuacje i przygotować się do kontroli. Jest też niezbędny w kilku typowych momentach: przy zakupie lub najmie obiektu (weryfikacja stanu ppoż. przed decyzją), po zmianie sposobu użytkowania lub przebudowie, przy zmianie najemcy oraz jako element należytej staranności właściciela. Coraz częściej audytu wymagają również ubezpieczyciele i partnerzy biznesowi. Przede wszystkim jednak audyt służy realnemu bezpieczeństwu ludzi.
Co obejmuje audyt
Audyt obejmuje zarówno „twarde” elementy techniczne, jak i organizację ochrony ppoż. Po stronie technicznej sprawdza się m.in.: drogi i wyjścia ewakuacyjne, oświetlenie awaryjne i oznakowanie, podział na strefy pożarowe i sprawność oddzieleń, urządzenia przeciwpożarowe (instalacje sygnalizacji, oddymiania, hydranty) oraz gaśnice i ich przeglądy, a także zaopatrzenie w wodę do celów gaśniczych.
Po stronie organizacyjnej audyt weryfikuje dokumentację i procedury: instrukcję bezpieczeństwa pożarowego i jej aktualność, oznakowanie, szkolenia pracowników, wyznaczenie osób do zwalczania pożarów i ewakuacji oraz przeprowadzanie próbnych ewakuacji. Dopiero oba wymiary razem dają pełny obraz, bo sprawny sprzęt bez procedur (lub odwrotnie) nie zapewnia bezpieczeństwa.
Kto odpowiada za ochronę przeciwpożarową
Za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej odpowiada właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, wynika to z ustawy o ochronie przeciwpożarowej (art. 4). To on ma zapewnić przestrzeganie wymagań ppoż., wyposażenie w sprzęt, sprawność urządzeń, warunki ewakuacji oraz zaznajomienie pracowników z przepisami.
Odpowiedzialność ta jest realna i osobista, a jej zakres zależy od tytułu prawnego do obiektu i ustaleń między stronami (np. właściciel a najemca). W obiektach wielopodmiotowych warto jednoznacznie przypisać, kto odpowiada za które elementy ochrony ppoż., audyt pomaga uporządkować także ten obszar, ograniczając ryzyko, że część obowiązków „nie ma gospodarza”.
Kluczowe obszary sprawdzane w audycie
Poniżej najważniejsze obszary weryfikowane podczas audytu wraz z podstawą i typowym dowodem zgodności:
| Obszar ochrony ppoż. | Co sprawdzamy | Podstawa | Typowy dokument lub dowód |
|---|---|---|---|
| Warunki ewakuacji | drogi i wyjścia, oświetlenie awaryjne, oznakowanie | rozp. MSWiA z 7 czerwca 2010 r.; warunki techniczne | plan ewakuacji, pomiary |
| Urządzenia ppoż. i gaśnice | dobór, rozmieszczenie i przeglądy | rozp. MSWiA z 7 czerwca 2010 r. | protokoły przeglądów i konserwacji |
| Strefy i oddzielenia pożarowe | podział na strefy, zamknięcia przeciwpożarowe | warunki techniczne (rozp. z 12 kwietnia 2002 r.) | dokumentacja techniczna obiektu |
| Zaopatrzenie w wodę do gaszenia | hydranty wewnętrzne i zewnętrzne, wydajność | przepisy o przeciwpożarowym zaopatrzeniu w wodę | protokoły, uzgodnienia |
| Dokumentacja i organizacja | instrukcja ppoż., szkolenia, próbne ewakuacje | ustawa o ochronie ppoż.; rozp. z 2010 r. | IBP, zapisy szkoleń i ćwiczeń |
Zakres audytu dopasowuje się do rodzaju i funkcji obiektu, inne wymagania dotyczą magazynu, inne budynku użyteczności publicznej czy zamieszkania zbiorowego. Dlatego audyt zawsze zaczyna się od rozpoznania specyfiki obiektu.
Audyt a instrukcja bezpieczeństwa pożarowego
Audyt i instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP) to dwa różne, ale uzupełniające się narzędzia:
- IBP to dokument opisujący zasady ochrony ppoż. i organizację ewakuacji w danym obiekcie, wymagany dla części obiektów;
- audyt to przegląd stanu faktycznego, który m.in. weryfikuje, czy IBP istnieje, jest aktualna i zgodna z rzeczywistością.
W praktyce audyt często ujawnia, że instrukcja jest nieaktualna po przebudowie albo że jej ustalenia nie zostały wdrożone. Dlatego audyt bywa też punktem wyjścia do opracowania lub aktualizacji IBP oraz do zaplanowania szkoleń i próbnej ewakuacji.
Kontrola PSP, na co zwraca uwagę
Państwowa Straż Pożarna prowadzi czynności kontrolno-rozpoznawcze, sprawdzając przestrzeganie przepisów ppoż. Inspektor zwykle weryfikuje: drożność i oznakowanie dróg ewakuacyjnych, sprawność i przeglądy urządzeń przeciwpożarowych oraz gaśnic, oświetlenie awaryjne, stan oddzieleń pożarowych, zaopatrzenie w wodę, a także dokumentację, w tym instrukcję bezpieczeństwa pożarowego i dowody szkoleń oraz próbnych ewakuacji. W razie stwierdzenia nieprawidłowości może wydać decyzje i nakazy, a przy poważnym zagrożeniu życia, zakaz użytkowania obiektu. Audyt pozwala przejść tę kontrolę spokojnie, bo te same obszary sprawdza się wcześniej.
Najczęstsze niezgodności
Najczęstsze problemy to: zastawione lub zamknięte drogi i wyjścia ewakuacyjne, brak lub nieczytelne oznakowanie i niesprawne oświetlenie awaryjne, przeterminowane przeglądy gaśnic i urządzeń ppoż., uszkodzone lub sklinowane drzwi i zamknięcia przeciwpożarowe, brak lub nieaktualna instrukcja bezpieczeństwa pożarowego oraz brak szkoleń i próbnych ewakuacji. Część z nich to skutek codziennej eksploatacji (np. zastawione wyjścia), dlatego audyt warto powtarzać, a nie traktować jako zdarzenie jednorazowe.
Kto powinien wykonać audyt
Audyt powinna przeprowadzić osoba o odpowiednim przygotowaniu z zakresu ochrony przeciwpożarowej, znająca zarówno przepisy, jak i praktykę ich stosowania w różnych typach obiektów. W bardziej złożonych przypadkach, obiekty wielofunkcyjne, rozwiązania zastępcze, strefy zagrożenia wybuchem, nieoceniona jest wiedza specjalisty ppoż., a niekiedy rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Wartość audytu zależy od tego, czy wykrywa realne, a nie tylko formalne problemy, i czy proponuje wykonalny plan naprawczy.
Co zyskuje firma
Audyt zgodności ppoż. to przede wszystkim bezpieczeństwo ludzi i mienia, ale też wymierne korzyści: gotowość na kontrolę PSP i mniejsze ryzyko nakazów oraz kar, uporządkowana dokumentacja, jasny podział odpowiedzialności i konkretny plan działań. To także mocna pozycja wobec ubezpieczyciela i partnerów oraz dowód należytej staranności właściciela. Przeprowadzamy audyty ochrony przeciwpożarowej, opracowujemy i aktualizujemy instrukcje bezpieczeństwa pożarowego oraz prowadzimy szkolenia i próbne ewakuacje, „szyjąc” rozwiązania pod konkretny obiekt. Skontaktuj się z nami i sprawdź stan ochrony ppoż. swojego obiektu, zanim zrobi to inspektor lub pożar.