5 min czytania
Najtańszy błąd w bezpieczeństwie pracy to ten, który wychwycimy na etapie projektu, zanim powstanie z betonu i stali. Za nisko zaprojektowane pomieszczenie, zbyt wąska droga ewakuacyjna, brak wentylacji na stanowisku spawalniczym czy pominięte zaplecze socjalne to problemy, których naprawa po wybudowaniu bywa kosztowna, a czasem niemożliwa. Dlatego prawo wymaga, by projekty obiektów z pomieszczeniami pracy uwzględniały wymagania bhp, a analiza projektu pod tym kątem to jedno z najbardziej opłacalnych działań, jakie może podjąć inwestor. Poniżej wyjaśniamy, co obejmuje analiza bhp projektu, na jakich przepisach się opiera i co realnie daje firmie.
Czym jest analiza BHP projektu
Analiza bhp projektu to ocena dokumentacji projektowej budynku lub pomieszczeń pracy pod kątem zgodności z wymaganiami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii. Sprawdza się w niej, czy zaprojektowane pomieszczenia, stanowiska, drogi komunikacyjne i ewakuacyjne, oświetlenie, wentylacja oraz zaplecze socjalne spełnią wymagania przepisów i będą bezpieczne oraz funkcjonalne dla przyszłych użytkowników. Analiza kończy się opinią wskazującą zgodności, uchybienia i zalecenia zmian, najlepiej jeszcze przed zatwierdzeniem projektu i rozpoczęciem budowy, gdy korekty są proste i tanie.
Dlaczego warto opiniować projekt
Powód jest przede wszystkim ekonomiczny i praktyczny: poprawka na rysunku kosztuje ułamek tego, co przeróbka gotowego obiektu. Zbyt niska kondygnacja, źle rozmieszczone stanowiska, niewystarczająca wentylacja czy brak wymaganego zaplecza to wady, które po wybudowaniu generują koszty przebudowy, opóźnienia w odbiorach, a nawet ryzyko, że inspekcja pracy nie dopuści pomieszczeń do użytkowania.
Do tego dochodzi wymiar prawny i ludzki. Pracodawca ma obowiązek zapewnić pomieszczenia i stanowiska spełniające wymagania bhp, łatwiej to osiągnąć, projektując je dobrze od początku, niż korygując później. Dobrze zaprojektowane środowisko pracy to również mniej wypadków, lepsza ergonomia i wyższa wydajność przez cały okres użytkowania obiektu.
Projekt musi uwzględniać wymagania BHP
Obowiązek uwzględniania bhp w projekcie wynika wprost z Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 213 pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego, w którym przewiduje się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających wymagania bhp, a same projekty powinny być zaopiniowane pod tym kątem przez uprawnionych rzeczoznawców do spraw bhp.
Uzupełnia to art. 214, zgodnie z którym pracodawca zapewnia pomieszczenia pracy odpowiednie do rodzaju wykonywanych prac i liczby zatrudnionych oraz utrzymuje obiekty i pomieszczenia w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Analiza bhp projektu jest praktyczną realizacją tych obowiązków, pozwala potwierdzić, że projekt spełnia wymagania, zanim przełoży się on na rzeczywistość.
Wymagania dla pomieszczeń pracy
Szczegółowe wymagania dla pomieszczeń pracy określa rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp (t.j. Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650), a dla samych budynków, warunki techniczne (rozporządzenie z 12 kwietnia 2002 r., Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690). Dotyczą one m.in. minimalnej wysokości pomieszczeń, powierzchni i kubatury przypadającej na pracownika, dostępu do światła dziennego i oświetlenia, wentylacji i temperatury, a także szerokości dróg i przejść.
Wymagania te zależą od rodzaju pracy i występujących zagrożeń, inaczej projektuje się biuro, inaczej halę produkcyjną z czynnikami szkodliwymi, a jeszcze inaczej pomieszczenia, w których mogą wystąpić atmosfery wybuchowe. Dlatego analiza projektu zawsze odnosi rozwiązania do planowanej funkcji i technologii, a nie tylko do ogólnych norm.
Co sprawdzamy w projekcie
| Poniżej najważniejsze obszary weryfikowane w analizie bhp projektu wraz z podstawą i znaczeniem: | Obszar projektu | Co oceniamy | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Znaczenie | Pomieszczenia pracy | wysokość, powierzchnia i kubatura na pracownika | ogólne przepisy bhp |
| zgodność i komfort pracy | Oświetlenie i wentylacja | dostęp światła dziennego, wymiana powietrza | ogólne przepisy bhp; warunki techniczne |
| warunki higieniczne i zdrowotne | Drogi i ewakuacja | komunikacja, wyjścia, szerokości przejść | warunki techniczne; przepisy ppoż. |
| bezpieczna ewakuacja | Stanowiska i ergonomia | rozmieszczenie, przestrzeń, obciążenia | ogólne przepisy bhp; normy PN-EN |
| wydajność i ochrona zdrowia | Zaplecze higieniczno-sanitarne | szatnie, umywalnie, jadalnie, ustępy | ogólne przepisy bhp (załącznik nr 3) |
zgodność socjalna i higiena
Zakres analizy dopasowuje się do rodzaju obiektu i etapu projektowania. Najlepsze efekty daje włączenie analizy bhp już na wczesnym etapie, gdy zmiany są proste, a nie tuż przed odbiorem.
Zaplecze higieniczno-sanitarne i ergonomia
- Dwa obszary bywają w projektach traktowane po macoszemu, a mają duże znaczenie praktyczne. Pierwszy to zaplecze higieniczno-sanitarne, którego wymagania określa załącznik nr 3 do ogólnych przepisów bhp:
- szatnie, umywalnie, natryski, ustępy oraz, zależnie od charakteru pracy, jadalnie i pomieszczenia do ogrzania się lub schłodzenia, dobrane do liczby i płci pracowników oraz rodzaju prac.
Drugi to ergonomia stanowisk: przestrzeń robocza, rozmieszczenie urządzeń, obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego, oświetlenie stanowiskowe i ograniczenie zbędnego wysiłku. Uwzględnienie ergonomii już w projekcie przekłada się na mniej dolegliwości i nieobecności oraz wyższą wydajność, a jej pominięcie trudno naprawić po zabudowaniu przestrzeni.
Analiza a plan BIOZ i inne opracowania
Analiza bhp projektu dotyczy przyszłego, użytkowanego obiektu i stanowisk pracy, i tym różni się od dokumentów związanych z samą budową. Plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (BIOZ) odnosi się do bezpieczeństwa prac budowlanych na placu budowy, a nie do warunków pracy w gotowym obiekcie. Z kolei tam, gdzie mogą wystąpić atmosfery wybuchowe, potrzebne będą ocena zagrożenia wybuchem i dokument zabezpieczenia przed wybuchem. W praktyce inwestycja często wymaga kilku z tych opracowań, analiza bhp projektu porządkuje wymagania dotyczące przyszłej eksploatacji, zanim staną się kosztownym problemem.
Najczęstsze błędy projektowe
Najczęstsze problemy to: zbyt niskie pomieszczenia lub zbyt mała powierzchnia na pracownika, niewystarczająca wentylacja przy pracach z czynnikami szkodliwymi, źle zaprojektowane lub zbyt wąskie drogi ewakuacyjne, brak lub niedostateczne zaplecze higieniczno-sanitarne, pominięcie ergonomii stanowisk oraz brak uwzględnienia specyfiki technologii (np. hałasu, zapylenia, zagrożenia wybuchem). Wychwycenie ich na etapie projektu to oszczędność liczona nie w procentach, lecz w wielokrotnościach kosztu późniejszej przebudowy.
Jak przeprowadzamy analizę
Zaczynamy od poznania planowanej funkcji obiektu, technologii i liczby pracowników, bo to one wyznaczają wymagania. Następnie analizujemy dokumentację projektową, rzuty, przekroje, opisy instalacji i stanowisk, odnosząc rozwiązania do przepisów bhp, warunków technicznych i norm ergonomicznych. Wskazujemy zgodności, uchybienia i konkretne zalecenia zmian, a w razie potrzeby współpracujemy z projektantem, by rozwiązania były zarówno zgodne, jak i wykonalne. Efektem jest opinia gotowa do wykorzystania w dalszym procesie inwestycyjnym.
Co zyskuje firma
Analiza bhp projektu to przede wszystkim oszczędność, wychwycenie wad, gdy poprawka kosztuje ułamek ceny późniejszej przebudowy, oraz uniknięcie opóźnień w odbiorach i dopuszczeniu pomieszczeń do użytkowania. To także spełnienie obowiązku z art. 213 Kodeksu pracy, bezpieczne i ergonomiczne środowisko pracy na lata oraz mniejsze ryzyko wypadków i nieobecności przez cały okres eksploatacji obiektu. Analizujemy projekty budynków i pomieszczeń pracy pod kątem bhp i ergonomii, współpracując z inwestorami i projektantami na każdym etapie. Skontaktuj się z nami i sprawdź projekt, zanim błąd utrwali się w betonie.