5 min czytania
Magazyn wydaje się bezpiecznym miejscem, dopóki nie runie przeciążony regał albo nie osunie się źle ułożony stos. Wtedy okazuje się, że składowanie towaru to nie tylko logistyka, ale i realne bezpieczeństwo: spadające ładunki, zawalone regały i przewrócone sterty należą do groźnych, a często lekceważonych zagrożeń. Prawidłowe magazynowanie zależy od nośności regałów, stateczności stosów, oznakowania oraz regularnej kontroli, a nie od przekonania, że „jakoś się poukłada". Poniżej wyjaśniamy, jak bezpiecznie magazynować i przechowywać materiały oraz czego uczy szkolenie w tym zakresie.
Czym jest bezpieczne magazynowanie
Bezpieczne magazynowanie to takie przechowywanie materiałów, przy którym nie zagrażają one ludziom ani mieniu: nie spadają, nie osuwają się, nie przeciążają konstrukcji i nie blokują dróg ewakuacyjnych. Obejmuje ono dobór i wykorzystanie regałów zgodnie z ich nośnością, prawidłowe układanie stosów i stert, segregację materiałów, oznakowanie oraz organizację przestrzeni i dróg transportowych. Zasady składowania regulują ogólne przepisy bhp, które nakazują między innymi składowanie materiałów w sposób zapewniający stateczność i nieprzekraczanie dopuszczalnych obciążeń. Magazynowanie to więc nie kwestia porządku dla estetyki, lecz konkretny obszar bezpieczeństwa, w którym błędy bywają groźne dla zdrowia i życia.
Regały i ich dopuszczalne obciążenie
Regały magazynowe projektuje się na określone obciążenia, zarówno pojedynczego poziomu, jak i całej konstrukcji, a kluczową zasadą jest nieprzekraczanie tych wartości, dlatego regał powinien mieć czytelną tabliczkę znamionową z dopuszczalnym obciążeniem, a pracownicy świadomość, ile i jak wolno na nim składować; przeciążony regał może się zdeformować lub runąć, pociągając za sobą kolejne w reakcji łańcuchowej. Równie ważny jak samo obciążenie jest sposób montażu i stan techniczny regału: prawidłowe zakotwienie, kompletne i nieuszkodzone elementy oraz właściwe zabezpieczenia. Norma PN-EN 15635 dotycząca eksploatacji i kontroli stalowych regałów magazynowych porządkuje zasady ich bezpiecznego użytkowania i przeglądów. Szkolenie uczy odczytywać dopuszczalne obciążenia, prawidłowo układać ładunek na regałach i rozpoznawać sygnały przeciążenia lub uszkodzenia.
Stateczność stosów i sposób składowania
Nie wszystko trafia na regały, wiele materiałów składuje się w stosach, stertach, na paletach czy w big-bagach. Tutaj o bezpieczeństwie decyduje stateczność: materiały układa się tak, by stos się nie osunął ani nie przewrócił. Wysokość składowania dostosowuje się do rodzaju materiału, podłoża i sposobu układania, a kolejne warstwy w razie potrzeby wiąże lub przekłada, by zwiększyć stabilność.
Ważne są też cechy podłoża i otoczenia: równe, nośne podłoże, zachowanie odstępów od ścian, instalacji i dróg oraz uwzględnienie sposobu pobierania materiału, tak by rozbieranie stosu nie naruszało jego stateczności. Szkolenie uczy dobierać sposób składowania do rodzaju materiału oraz rozpoznawać, kiedy stos staje się niebezpieczny.
Kontrola regałów i uszkodzenia
Regały, podobnie jak inne wyposażenie, ulegają uszkodzeniom, najczęściej wskutek uderzeń wózkami. Wgnieciona lub wygięta rama, uszkodzona belka czy poluzowane zakotwienie znacząco obniżają nośność konstrukcji, nawet jeśli regał nadal „stoi”. Dlatego regały magazynowe podlegają okresowej kontroli prowadzonej przez wyznaczoną, kompetentną osobę, zgodnie z zasadami eksploatacji i normą PN-EN 15635, a stwierdzone uszkodzenia wymagają oceny i, w razie potrzeby, wyłączenia regału z użytku do czasu naprawy.
Kontrola powinna być systematyczna i udokumentowana, a pracownicy, zobowiązani do bieżącego zgłaszania uszkodzeń, które zauważą. Lekceważenie wgnieceń i uderzeń to jedna z głównych przyczyn zawaleń regałów. Szkolenie uczy rozpoznawać uszkodzenia dyskwalifikujące i wdrożyć zasady ich zgłaszania oraz przeglądów.
Zasady składowania: zestawienie
Poniższe zestawienie porządkuje najważniejsze zasady bezpiecznego magazynowania. Szczegółowe wymagania zależą od rodzaju materiałów i wyposażenia magazynu.
| Element | Zasada | Podstawa | Uwaga praktyczna |
|---|---|---|---|
| Regały magazynowe | Nieprzekraczanie dopuszczalnego obciążenia | Norma PN-EN 15635 | Czytelna tabliczka znamionowa |
| Stosy i sterty | Stateczność i dostosowana wysokość | Ogólne przepisy bhp | Wiązanie i przekładanie warstw |
| Kontrola regałów | Okresowe przeglądy i ocena uszkodzeń | Norma PN-EN 15635 | Wyznaczona, kompetentna osoba |
| Oznakowanie | Nośność, drogi i strefy składowania | Ogólne przepisy bhp | Widoczne i aktualne |
| Materiały niebezpieczne | Segregacja i właściwe warunki | Przepisy szczegółowe | Osobne, oznakowane strefy |
Zestawienie pokazuje, że bezpieczny magazyn to komplet zasad: nośność, stateczność, kontrola, oznakowanie i segregacja. Pominięcie jednej z nich wystarczy, by rutynowa praca zamieniła się w zawalenie regału lub osunięcie stosu.
Oznakowanie i drogi transportowe
Bezpieczny magazyn to także przejrzysta organizacja przestrzeni. Dwie kwestie mają tu znaczenie praktyczne:
- oznakowanie nośności i stref, czytelne tabliczki z dopuszczalnym obciążeniem regałów i stropów, wyznaczone i oznakowane strefy składowania oraz miejsca składowania materiałów niebezpiecznych, tak by nikt nie przeciążył konstrukcji ani nie pomylił stref;
- drogi transportowe i ewakuacyjne, wytyczone, oznakowane i utrzymane w drożności ciągi komunikacyjne, oddzielenie ruchu pieszych i wózków oraz zakaz zastawiania dróg ewakuacyjnych i dostępu do sprzętu przeciwpożarowego składowanym towarem.
Szkolenie uczy organizować przestrzeń magazynową tak, by składowanie było bezpieczne, a magazyn pozostawał drożny i czytelny również w sytuacji awaryjnej.
Najczęstsze błędy w magazynie
Do najczęstszych błędów należą: przeciążanie regałów ponad dopuszczalne wartości, składowanie na uszkodzonych regałach, zbyt wysokie lub niestabilne stosy, brak oznakowania nośności, zastawianie dróg transportowych i ewakuacyjnych oraz dróg dostępu do gaśnic, a także mieszanie materiałów, które powinny być składowane oddzielnie. Częstym zaniedbaniem jest ignorowanie uszkodzeń regałów spowodowanych uderzeniami wózków. Wiele z tych błędów wynika z presji na wykorzystanie każdego metra powierzchni, kosztem bezpieczeństwa.
Zakres i przebieg szkolenia
Szkolenie z magazynowania i przechowywania materiałów obejmuje zasady bezpiecznego składowania, dopuszczalne obciążenia i eksploatację regałów, stateczność stosów i stert, kontrolę regałów i rozpoznawanie uszkodzeń, oznakowanie nośności i stref, organizację dróg transportowych i ewakuacyjnych oraz segregację materiałów, w tym niebezpiecznych. Program dopasowujemy do specyfiki magazynu, inaczej wygląda skład wysokiego składowania na regałach, a inaczej plac składowy materiałów budowlanych. Adresowane jest do pracowników magazynów, osób odpowiedzialnych za składowanie i kontrolę regałów oraz kadry i służb bhp.
Ryzyko złego składowania
Złe magazynowanie kosztuje na trzech poziomach. W wymiarze ludzkim, zawalenie regału, osunięcie stosu czy spadający ładunek to wypadki ciężkie i śmiertelne, często dotykające osób postronnych w magazynie. Prawnie, składowanie z przekroczeniem obciążeń, na uszkodzonych regałach czy z zastawianiem dróg ewakuacyjnych to naruszenia przepisów bhp i ochrony przeciwpożarowej. Operacyjnie, zawalenie regału to zniszczony towar, uszkodzona infrastruktura i długi przestój magazynu. Właściwe składowanie i kontrola ograniczają wszystkie te ryzyka.
Co zyskuje firma
Bezpieczne magazynowanie to ochrona pracowników przed spadającymi ładunkami i zawaleniem regałów, zgodność z przepisami bhp i ochrony przeciwpożarowej oraz mniejsze straty towaru i infrastruktury. To sprawniejszy, drożny magazyn i pewność podczas kontroli PIP i straży pożarnej. To także element systemu zarządzania bhp zgodnego z ISO 45001:2018, w którym identyfikacja zagrożeń i nadzór operacyjny to punkty 6.1.2 i 8.1. Szkolimy z bezpiecznego magazynowania i pomagamy wdrożyć zasady kontroli regałów, oznakowania i organizacji przestrzeni, w powiązaniu ze szkoleniami z obsługi wózków i kontroli operacji transportowych. Skontaktuj się z nami i sprawdź, czy Twój magazyn nie balansuje na granicy nośności regałów, zanim któryś z nich runie.