Konserwacja urządzeń UDT, szkolenie

Czym jest konserwacja urządzeń UDT

Konserwacja urządzeń transportu bliskiego to zespół czynności utrzymujących urządzenie w sprawności technicznej i w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację: przeglądy, regulacje, smarowanie, wymiana zużytych elementów oraz usuwanie usterek. Nie jest to obsługa, czyli prowadzenie urządzenia w codziennej pracy, lecz dbanie o jego kondycję techniczną. Konserwację urządzeń objętych dozorem technicznym może wykonywać wyłącznie osoba posiadająca zaświadczenie kwalifikacyjne UDT w zakresie konserwacji, wydane po zdanym egzaminie. Konserwator odpowiada za to, by urządzenie było zdatne do pracy między badaniami dozorowymi, i jest pierwszą osobą, która wychwytuje rozwijające się uszkodzenia, zanim doprowadzą do awarii lub wypadku.

Obsługa a konserwacja: różnica uprawnień

Ustawa o dozorze technicznym rozróżnia dwie kategorie kwalifikacji: do obsługi i do konserwacji urządzeń technicznych. Operator z uprawnieniem do obsługi może prowadzić urządzenie w pracy, ale nie jest uprawniony do jego konserwacji; konserwator z kolei zajmuje się utrzymaniem technicznym, przeglądami i naprawami. To dwa różne zaświadczenia, o różnym zakresie i egzaminie, choć jedna osoba może posiadać oba. Rozróżnienie to ma praktyczne znaczenie: powierzenie konserwacji osobie mającej jedynie uprawnienie do obsługi jest naruszeniem przepisów, tak samo jak dopuszczenie do pracy urządzenia, które nie jest właściwie konserwowane. Dlatego firma musi wiedzieć, kto i w jakim zakresie jest u niej uprawniony, oraz zapewnić konserwację przez osobę z właściwym zaświadczeniem.

Obowiązki i czynności konserwatora

Do zadań konserwatora należy wykonywanie przeglądów konserwacyjnych w terminach określonych w przepisach i instrukcji eksploatacji, sprawdzanie i regulacja mechanizmów, układów hamulcowych, zabezpieczeń i urządzeń sterujących, kontrola cięgien, lin i łańcuchów oraz usuwanie stwierdzonych usterek. Konserwator ocenia, czy urządzenie jest zdatne do dalszej pracy, a w razie stwierdzenia niesprawności zagrażającej bezpieczeństwu, wstrzymuje jego eksploatację.

W przypadku niektórych urządzeń, jak dźwigi, do zadań konserwatora należy również bezpieczne uwalnianie osób uwięzionych w kabinie. Każdą wykonaną czynność konserwator odnotowuje w dokumentacji urządzenia. Ta odpowiedzialność sprawia, że konserwator musi łączyć wiedzę techniczną ze znajomością przepisów dozorowych i pełną rzetelnością, bo od jakości jego pracy zależy bezpieczeństwo operatorów i otoczenia.

Dziennik konserwacji i terminy przeglądów

Konserwacja musi być udokumentowana. Podstawowym dokumentem jest dziennik konserwacji, w którym konserwator zapisuje wykonane czynności, ich daty oraz stwierdzone usterki i sposób ich usunięcia. Dwie zasady mają tu znaczenie praktyczne:

terminowość przeglądów, przeglądy konserwacyjne wykonuje się w odstępach określonych w przepisach oraz instrukcji eksploatacji urządzenia; ich pomijanie lub opóźnianie to naruszenie i realne zagrożenie;

kompletność zapisów, dziennik konserwacji i pozostała dokumentacja muszą być prowadzone na bieżąco i dostępne, ponieważ inspektor UDT sprawdza je podczas badań i kontroli.

Szkolenie uczy prawidłowo prowadzić dziennik konserwacji i planować przeglądy, dzięki czemu konserwacja staje się przewidywalnym procesem, a nie działaniem doraźnym po awarii.

Zakresy konserwacji: zestawienie	Poniższe zestawienie porządkuje typowe urządzenia i zakres ich konserwacji. Kategorie zaświadczeń i okresy ich ważności dla konserwacji określa załącznik do rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 1008.	Urządzenie	Zakres konserwacji
Ważność zaświadczenia	Uwaga praktyczna	Wózki jezdniowe podnośnikowe	Przeglądy, regulacje, naprawy
Wg załącznika nr 3	Uprawnienie odrębne od obsługi	Suwnice, wciągniki, wciągarki	Mechanizmy, hamulce, cięgna
Wg załącznika nr 3	Zapis w dzienniku konserwacji	Żurawie	Układy nośne i sterowania
Wg załącznika nr 3	Wyższe wymagania techniczne	Podesty ruchome przejezdne	Układy podnoszenia i zabezpieczenia
Wg załącznika nr 3	Bezpieczeństwo pracy na wysokości	Dźwigi	Napęd, blokady, uwalnianie osób

Wg załącznika nr 3

Bezpośredni wpływ na życie ludzi

Zestawienie pokazuje, że konserwacja obejmuje różne grupy urządzeń, a dla każdej z nich potrzebne jest właściwe zaświadczenie. Zakres, terminy i okresy ważności wynikają z przepisów oraz instrukcji konkretnego urządzenia.

• Resurs i współpraca z UDT
• Konserwator działa w ramach systemu dozoru technicznego i ściśle współpracuje z Urzędem Dozoru Technicznego. Dwie kwestie są tu szczególnie ważne. Po pierwsze, ocena wykorzystania resursu, granicznych parametrów stanu technicznego wyznaczanych na podstawie liczby cykli pracy i obciążeń, zgodnie z rozporządzeniem Dz.U. 2018 poz. 2176, bo to konserwacja dostarcza danych o rzeczywistym zużyciu urządzenia. Po drugie, przygotowanie urządzenia do badań dozorowych: to sprawnie i prawidłowo konserwowane urządzenie przechodzi badanie UDT, a wychwycone wcześniej usterki są usuwane przed kontrolą, a nie ujawniane w jej trakcie.

Dobra konserwacja to zatem nie tylko utrzymanie urządzenia w ruchu, ale i fundament pozytywnych wyników badań dozorowych oraz rzetelnej oceny zdatności sprzętu do dalszej pracy.

Najczęstsze błędy w konserwacji

Do najczęstszych błędów należą: pomijanie lub opóźnianie przeglądów konserwacyjnych, powierzanie konserwacji osobom bez właściwego zaświadczenia, niekompletne lub spóźnione zapisy w dzienniku konserwacji, lekceważenie drobnych usterek, które z czasem przeradzają się w poważne, oraz dopuszczanie do pracy urządzenia mimo stwierdzonych niesprawności. Wiele z tych błędów wynika z presji na ciągłość produkcji, pokusa, by „jeszcze popracować” na urządzeniu wymagającym naprawy, bywa jednak początkiem poważnej awarii lub wypadku.

Zakres i przebieg szkolenia

Szkolenie dla konserwatorów urządzeń UDT przygotowuje do samodzielnej konserwacji urządzeń transportu bliskiego oraz do egzaminu przed komisją UDT, w zakresie odpowiadającym rodzajowi urządzenia. Obejmuje budowę i zasady działania urządzeń, przepisy dozoru technicznego i obowiązki konserwatora, zakres i technologię czynności konserwacyjnych, kontrolę mechanizmów i zabezpieczeń, prowadzenie dziennika konserwacji, pojęcie resursu oraz zasady współpracy z UDT. Część praktyczna obejmuje czynności konserwacyjne na konkretnym urządzeniu. Adresowane jest do pracowników utrzymania ruchu, serwisantów oraz osób odpowiedzialnych za sprawność techniczną urządzeń transportu bliskiego.

Ryzyko braku konserwacji

Brak właściwej konserwacji kosztuje na trzech poziomach. W wymiarze ludzkim, niesprawne urządzenie transportu bliskiego, którego usterki nie zostały wychwycone, grozi awarią prowadzącą do upadku ładunku, przygniecenia czy uwięzienia. Prawnie, powierzenie konserwacji osobie bez uprawnień, pomijanie przeglądów lub eksploatacja niekonserwowanego urządzenia to naruszenia, które UDT wychwytuje, z ryzykiem wstrzymania eksploatacji i odpowiedzialności. Operacyjnie, zaniedbana konserwacja prowadzi do awarii i kosztownych, nagłych napraw oraz przestojów. Regularna konserwacja przez uprawnioną osobę ogranicza wszystkie te ryzyka.

Co zyskuje firma

Właściwa konserwacja urządzeń UDT to ich niezawodność i bezpieczeństwo, zgodność z ustawą o dozorze technicznym, pozytywne wyniki badań dozorowych oraz mniejsze ryzyko awarii i przestojów. To dłuższa żywotność sprzętu i pewność podczas kontroli UDT. To także element systemu zarządzania bhp zgodnego z ISO 45001:2018, w którym nadzór nad wyposażeniem i infrastrukturą to część nadzoru operacyjnego (punkt 8.1). Szkolimy konserwatorów urządzeń transportu bliskiego i pomagamy uporządkować dokumentację oraz harmonogram przeglądów, w powiązaniu ze szkoleniami z obsługi urządzeń oraz kontroli operacji transportowych. Skontaktuj się z nami i sprawdź, czy urządzenia w Twojej firmie są konserwowane przez właściwie uprawnione osoby, zanim ukryta usterka doprowadzi do awarii.