Od 20 stycznia 2027 r. rozporządzenie (UE) 2023/1230 zastępuje dyrektywę maszynową, bez okresu przejściowego. O tym, które przepisy obowiązują, decyduje data dostarczenia maszyny, nie jej produkcji. Zakłady, które przygotują się wcześniej, unikają kosztownych zmian i ryzyka wstrzymania pracy.
Komu nowe przepisy maszynowe dają przewagę?
Patrzymy na maszyny jak na ryzyko biznesowe, nie tylko techniczne. Pokazujemy zarządom, utrzymaniu ruchu, zakupom i BHP, co nowe przepisy oznaczają w kosztach, czasie i odpowiedzialności.
Największą wartość zyskują:
Zarządy i CFO
Twardy koszt i harmonogram dostosowania, zanim stanie się pilnym wydatkiem.
Działy prawne
Czytelny podział odpowiedzialności: producent, importer, użytkownik.
Utrzymanie ruchu
Granica, od której modernizacja to istotna modyfikacja z ponowną oceną.
Działy BHP
Argument dla zarządu oparty na prawie, nie na audycie do szuflady.
Działy zakupów
Pewność, że maszyna ma deklarację zgodności według 2023/1230, nie starej dyrektywy.
Dlaczego Feuer?
Jak nowe przepisy działają na firmę
Nowe przepisy obowiązują maszyny dostarczone od 20 stycznia 2027 r., nawet jeśli wyprodukowano je wcześniej i stoją w magazynie dostawcy. O zastosowaniu starych lub nowych wymagań decyduje więc data odbioru, a nie produkcji. Inwestycja w maszynę na przełomie 2026 i 2027 roku wymaga zapisania tej daty już w umowie. Wcześniejszy przegląd parku maszynowego pozwala rozłożyć dostosowanie w czasie i uniknąć sytuacji, w której zmiany trzeba wprowadzać pod presją terminu odbioru lub kontroli. To różnica między zaplanowanym wydatkiem a nagłym, kosztownym obowiązkiem.
Rozporządzenie po raz pierwszy wprost określa, kiedy modernizacja maszyny staje się istotną modyfikacją i wymaga ponownej oceny zgodności. To kluczowe, bo podmiot dokonujący takiej zmiany może stać się w świetle prawa producentem, z pełną odpowiedzialnością za maszynę. Podłączenie istniejącej maszyny do sieci zakładowej lub dodanie zdalnego serwisu również może zmienić jej profil zagrożeń. Ocena tej granicy przed rozpoczęciem prac pozwala świadomie zdecydować, kto i za co odpowiada, oraz uniknąć przejęcia cudzej odpowiedzialności przez przypadek.
Po raz pierwszy przepisy maszynowe wprost wymagają ochrony przed zagrożeniami cyfrowymi, wskazując jako punkt odniesienia rozporządzenie (UE) 2019/881. Dotyczy to zwłaszcza maszyn podłączonych do sieci zakładowej lub z dostępem serwisowym, gdzie ingerencja w oprogramowanie sterujące może wpłynąć na bezpieczeństwo ludzi. W praktyce ocena ryzyka musi obejmować również zagrożenia cyfrowe, a nie tylko mechaniczne. To obszar, w którym dotychczasowe służby BHP rzadko mają gotowe kompetencje, dlatego warto zaplanować go odpowiednio wcześnie.
Nowe przepisy dopuszczają dostarczanie instrukcji w formie cyfrowej, z zachowaniem prawa użytkownika do wersji papierowej na żądanie w ciągu miesiąca. Jednocześnie dokumentacja cyfrowa musi być dostępna przez 10 lat od dostarczenia maszyny. Rozszerzono też pojęcie elementu bezpieczeństwa, obejmuje ono teraz także komponenty cyfrowe i oprogramowanie. Dla zakładu oznacza to konieczność uporządkowania obiegu i archiwizacji dokumentów już teraz, bo po 2027 roku dokumentacja techniczna jest oceniana jako dowód zgodności, a nie tylko formalny załącznik.
Nie chodzi o nowy formularz, lecz o nowy podział odpowiedzialności za maszyny
Rozporządzenie zamiast dyrektywy
Dotychczas dyrektywę maszynową każde państwo wdrażało własnym przepisem, stąd przez lata różnice w interpretacji między krajami. Rozporządzenie (UE) 2023/1230 obowiązuje bezpośrednio i jednolicie w całej Unii, bez transpozycji krajowej. Dla firm działających w kilku krajach to uproszczenie: jeden zestaw wymagań zamiast kilku lokalnych wersji. Jednocześnie znika margines interpretacyjny, na który można było się dotąd powoływać. Od 20 stycznia 2027 r. nie ma okresu, w którym stary i nowy przepis obowiązują równolegle, dyrektywa przestaje obowiązywać tego samego dnia, w którym zaczyna obowiązywać rozporządzenie.
Dokumentacja jako dowód
Po zdarzeniu z udziałem maszyny to dokumentacja techniczna jest pierwszym, co bada biegły, i to ona przesądza o odpowiedzialności. Rozporządzenie wzmacnia tę logikę: odpowiedzialność przypisuje się podmiotowi faktycznie kontrolującemu dane rozwiązanie, a dokumentacja jest oceniana jako materiał dowodowy, nie biurokratyczny obowiązek. Dlatego przygotowanie do 2023/1230 to nie ćwiczenie z wypełniania formularzy, lecz uporządkowanie tego, kto, za co i na podstawie jakich dowodów odpowiada za każdą maszynę w zakładzie. Firma, która zrobi to wcześniej, wchodzi w ewentualny spór z mocnej pozycji, zamiast bronić się po fakcie.
Jak wygląda współpraca?
-
Przegląd parku maszynowego
Inwentaryzujemy maszyny i dokumentację pod kątem nowych definicji i wskazujemy, co wymaga działania przed 20 stycznia 2027 r.
-
Ocena luk i ryzyka
Sprawdzamy deklaracje, ocenę ryzyka i planowane modernizacje pod kątem istotnej modyfikacji oraz wymogów cyberbezpieczeństwa.
-
Plan dostosowania
Przygotowujemy listę priorytetów i harmonogram, od dokumentacji cyfrowej po zapisy odbiorowe w umowach z dostawcami.
-
Wsparcie, opinie i szkolenia
Prowadzimy szkolenia zespołów, a w razie sporu lub kontroli przygotowujemy opinię biegłego i wspieramy przed PIP lub w sądzie.
Co zyskujesz we współpracy z Feuer?
Zarządzanie przez bezpieczeństwo maszyn
Zgodność maszyn to dla nas decyzja zarządcza: mniej ryzyka sporu, przewidywalny koszt i jasna odpowiedzialność.
Często zadawane pytania
W pełni od 20 stycznia 2027 r., tego samego dnia przestaje obowiązywać dyrektywa 2006/42/WE i krajowe rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn. Nie ma okresu, w którym oba reżimy obowiązują równolegle. Część przepisów, na przykład o jednostkach notyfikowanych, zaczęła obowiązywać wcześniej.
Maszyna wprowadzona do obrotu przed 20 stycznia 2027 r. zgodnie z dyrektywą może być dalej używana bez nowej deklaracji. Kluczowa jest data dostarczenia: maszyna odebrana po tej dacie, nawet wyprodukowana wcześniej i stojąca w magazynie, musi spełniać nowe rozporządzenie.
Gdy staje się istotną modyfikacją, czyli zmianą fizyczną lub cyfrową tworzącą nowe zagrożenie lub zwiększającą istniejące. Rozporządzenie po raz pierwszy wprost to definiuje i wskazuje, kto wtedy odpowiada. Podmiot dokonujący takiej zmiany może stać się w świetle prawa producentem maszyny.
Może nią być, jeśli przez sieć możliwa jest ingerencja w oprogramowanie sterujące lub parametry bezpieczeństwa, a maszyna nie była pierwotnie do tego przewidziana. Zmienia się wtedy jej profil zagrożeń. Dlatego przy dodawaniu zdalnego serwisu warto ocenić, czy nie uruchamia to obowiązku ponownej oceny.
Tak. Rozporządzenie dopuszcza formę cyfrową, ale użytkownik ma prawo zażądać wersji papierowej, którą trzeba dostarczyć w ciągu miesiąca. Dokumentacja cyfrowa musi przy tym pozostać dostępna przez 10 lat od dostarczenia maszyny.
Dyrektywę wdrażano osobnym przepisem w każdym kraju, co rodziło różnice w interpretacji. Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio i jednakowo w całej UE. Dla firmy działającej w kilku krajach to jeden zestaw wymagań zamiast kilku lokalnych wersji.
To nowy, kompleksowy akt Unii Europejskiej określający zasadnicze wymagania zdrowia i bezpieczeństwa dla maszyn wprowadzanych na rynek. Od 20 stycznia 2027 r. zastępuje dyrektywę maszynową 2006/42/WE, dodając wymagania dla maszyn cyfrowych, sieciowych i samouczących się, definicję istotnej modyfikacji oraz obowiązki w zakresie cyberbezpieczeństwa. Zachowuje logikę oceny zgodności, oznakowania CE i deklaracji zgodności UE.
Obszar regulują przepisy unijne, krajowe i normy, poniżej najważniejsze:
- rozporządzenie maszynowe: rozporządzenie (UE) 2023/1230, zasadnicze wymagania dla maszyn, stosowane od 20 stycznia 2027 r.;
- akty ustępujące: dyrektywa 2006/42/WE i krajowe rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 października 2008 r. (Dz.U. 2008 nr 199 poz. 1228, obecnie obowiązujące), przestają mieć zastosowanie wraz z wejściem rozporządzenia 2023/1230 od 20 stycznia 2027 r.;
- cyberbezpieczeństwo: rozporządzenie (UE) 2019/881 (akt o cyberbezpieczeństwie), punkt odniesienia dla zagrożeń cyfrowych;
- maszyny użytkowane: rozporządzenie MG z 30 października 2002 r. (Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596), minimalne wymagania dla maszyn w użytkowaniu, obowiązek pracodawcy;
- ocena ryzyka maszyn: PN-EN ISO 12100, zasady projektowania i zmniejszania ryzyka;
- zgodność i oznakowanie: deklaracja zgodności UE i znak CE zgodnie z 2023/1230;
- system zarządzania: ISO 45001:2018, w której nadzór nad maszynami to element punktów 6.1.2 i 8.1.
Data wprowadzenia do obrotu i dostarczenia, a nie data produkcji. Maszyna odebrana po 20 stycznia 2027 r., nawet jeśli wyprodukowano ją wcześniej i stała w magazynie dostawcy, musi spełniać nowe rozporządzenie. Dlatego przy inwestycjach na przełomie 2026 i 2027 roku datę odbioru warto zapisać już w umowie.
Odpowiedzialność przypisuje się podmiotowi faktycznie kontrolującemu dane rozwiązanie. Jeśli zakład samodzielnie dokonuje istotnej modyfikacji, może przejąć rolę i obowiązki producenta wobec zmienionej maszyny, łącznie z ponowną oceną zgodności i dokumentacją. Ocena granicy modyfikacji przed pracami pozwala świadomie zdecydować, kto tę odpowiedzialność ponosi.
Po raz pierwszy przepisy maszynowe wprost wymagają uwzględnienia zagrożeń cyfrowych, w odniesieniu do unijnych ram cyberbezpieczeństwa (rozporządzenie 2019/881). Ocena ryzyka musi objąć także celowe i przypadkowe zakłócenia oprogramowania sterującego, zwłaszcza w maszynach sieciowych i z dostępem serwisowym oraz w systemach samouczących się.
Od inwentaryzacji parku maszynowego i dokumentacji, przez ocenę luk (deklaracje, ocena ryzyka, planowane modernizacje, cyberbezpieczeństwo), po plan dostosowania z harmonogramem i zapisami odbiorowymi w umowach. Warto zacząć przed 2027 rokiem, by zamienić nagły obowiązek w kontrolowany, rozłożony w czasie proces, i wejść w ewentualny spór z dokumentacją po swojej stronie.
Porozmawiajmy o bezpiecznym starcie
ul. Mickiewicza 32/3
01-616 Warszawa
+48 22 618 64 35, +48 733 777 115
feuer@feuer.pl