Sprawdź, jak naprawdę wygląda BHP w firmie

Kontrola PIP to działanie organu, które może zakończyć się nakazami i karami. Audyt to dobrowolny przegląd, którego celem jest wykrycie i usunięcie problemów wcześniej, bez sankcji, za to z planem naprawczym.

Przed spodziewaną kontrolą PIP, po wypadku, przy uruchamianiu nowego zakładu lub linii, przy przejęciu firmy (due diligence) oraz cyklicznie. Coraz częściej oczekują go kontrahenci i ubezpieczyciele.

Ocenę ryzyka, szkolenia, badania profilaktyczne, instrukcje i rejestry oraz realny stan maszyn, pomieszczeń, ergonomii, środków ochrony i organizacji prac niebezpiecznych.

Audyt stanu bhp skupia się na zgodności z prawem i stanie faktycznym, a audit ISO 45001:2018 ocenia funkcjonowanie systemu zarządzania bhp. Audyt bywa pierwszym krokiem do wdrożenia systemu.

Nieaktualna ocena ryzyka, przekroczone terminy szkoleń i badań, braki w dokumentacji powypadkowej, usunięte osłony maszyn, brak pomiarów czynników szkodliwych oraz rozbieżność dokumentacji ze stanem faktycznym.

Osoba lub zespół o znajomości przepisów i doświadczeniu w różnych branżach. Kluczowa jest niezależność, „świeże spojrzenie” oraz doświadczenie z postępowań pokontrolnych i powypadkowych.

To niezależny, systematyczny przegląd firmy pod kątem spełnienia wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz rzeczywistego stanu bezpieczeństwa na stanowiskach. Obejmuje dokumentację, procedury i stan faktyczny. Efektem jest plan naprawczy, na podstawie raportu z listą niezgodności i priorytetami, narzędzie, które pozwala usunąć problemy, zanim zrobi to inspektor lub wypadek.

Audyt odnosi stan firmy do przepisów prawa pracy i bhp, najważniejsze poniżej:

1. Kodeks pracy: dział X, podstawowe obowiązki pracodawcy (art. 207), ocena ryzyka (art. 226), badania profilaktyczne (art. 229), szkolenia bhp (art. 237(3)) oraz rejestry wypadków i chorób;
2. ogólne przepisy bhp: rozporządzenie z 26 września 1997 r. (t.j. Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650), wymagania dla pomieszczeń, stanowisk i organizacji pracy;
3. szkolenia: rozporządzenie z 27 lipca 2004 r. (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1327), formy, częstotliwość i dokumentacja szkoleń;
4. maszyny: wymagania minimalne z rozporządzenia z 30 października 2002 r. (Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596);
5. czynniki szkodliwe: obowiązek pomiarów i rejestrów (odrębne rozporządzenia dla hałasu, czynników chemicznych, rakotwórczych i innych);
6. badania profilaktyczne: obowiązek aktualnych orzeczeń lekarskich (art. 229 Kodeksu pracy) jako warunek dopuszczenia do pracy;
7. kontrola i system: uprawnienia PIP (ustawa o PIP) oraz norma ISO 45001:2018 dla systemu zarządzania bhp.

Po stronie formalnej: ocenę ryzyka, szkolenia, badania profilaktyczne, instrukcje, rejestry (wypadków, chorób, czynników szkodliwych) i pomiary. Po stronie faktycznej: zabezpieczenia maszyn, warunki w pomieszczeniach, ergonomię, środki ochrony, organizację prac niebezpiecznych i zaplecze higieniczno-sanitarne.

Ocena ryzyka zawodowego, dokumentacja szkoleń wstępnych i okresowych, orzeczenia z badań profilaktycznych, instrukcje bhp, rejestr i dokumentacja wypadków, rejestr chorób zawodowych, rejestr czynników szkodliwych i wyniki pomiarów oraz tabele przydziału środków ochrony indywidualnej.

Kontrola PIP może skończyć się nakazami, decyzjami i karą grzywny (art. 283 Kodeksu pracy), a przy bezpośrednim zagrożeniu, wstrzymaniem prac. Poważniejsze są jednak koszty wypadków, nieobecności, roszczeń i utraty kontrahentów, dla których bezpieczeństwo jest kryterium współpracy.

Warto traktować audyt jako działanie cykliczne, bo stan bhp zmienia się wraz z eksploatacją, rotacją pracowników i przepisami. Dobrą praktyką jest okresowy przegląd oraz każdorazowo po istotnych zmianach, wypadku lub przed spodziewaną kontrolą.

Tak. Audyt stanu bhp dobrze sprawdza się jako punkt wyjścia do wdrożenia systemu zarządzania bhp według ISO 45001:2018, pokazuje lukę między stanem obecnym a wymaganiami normy i pozwala zaplanować działania. Diagnoza zgodności z prawem jest fundamentem, na którym można zbudować system oparty na ciągłym doskonaleniu.