Panuj nad ryzykiem, zanim zrobi to inspektor

Przed rozpoczęciem robót, gdy przewidziano prace szczególnie niebezpieczne albo gdy budowa trwa dłużej niż 30 dni roboczych i pracuje na niej jednocześnie co najmniej 20 osób (lub przekroczy 500 osobodni). Sporządza go kierownik budowy na podstawie informacji BIOZ projektanta.

Przy jednoczesnej pracy różnych pracodawców w jednym miejscu obowiązek wyznaczenia koordynatora i współdziałania wynika z art. 208 Kodeksu pracy. Koordynator nie zdejmuje jednak obowiązków z poszczególnych pracodawców.

Od 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Wymaga zabezpieczeń, z pierwszeństwem ochrony zbiorowej przed indywidualną, i często aktualnych badań lekarskich do pracy na wysokości.

Operatorzy maszyn i urządzeń transportu bliskiego (żurawie, podesty, wciągniki) potrzebują uprawnień UDT, a prace przy urządzeniach elektroenergetycznych, uprawnień SEP. Konieczne są też szkolenia bhp i aktualne badania lekarskie.

Inspektor PIP może wstrzymać roboty, skierować pracowników do innych prac, a przy bezpośrednim zagrożeniu nakazać natychmiastowe usunięcie nieprawidłowości; możliwe są grzywny. Każde wstrzymanie to koszt i opóźnienie inwestycji.

W praktyce tak, część odpowiedzialności za teren budowy spoczywa na inwestorze. Dlatego coraz częściej korzysta on z zastępczego nadzoru BHP z własnego ramienia oraz z kontroli dokumentów podwykonawców.

Budownictwo od lat prowadzi w statystykach wypadków ciężkich i śmiertelnych. Kumulują się tu zagrożenia: praca na wysokości i w wykopach, ciężki sprzęt, zmienne warunki i presja terminu, a przede wszystkim obecność wielu pracodawców jednocześnie w jednym miejscu. Dlatego bezpieczeństwo na budowie wymaga systemu, planu BIOZ, koordynacji, nadzoru, szkoleń i kontroli podwykonawców, a nie pojedynczych działań.

BHP na budowie regulują przepisy budowlane i prawa pracy, najważniejsze poniżej:

1. Prawo budowlane (ustawa z 7 lipca 1994 r.): obowiązek sporządzenia planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz informacji BIOZ (art. 21a) i obowiązki kierownika budowy;
2. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bhp podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401): szczegółowe wymagania dla robót budowlanych;
3. Kodeks pracy: obowiązek koordynacji przy wielu pracodawcach w jednym miejscu (art. 208);
4. Kodeks pracy: ocena ryzyka i szkolenia (art. 226, art. 237(3)) oraz odpowiedzialność wykroczeniowa (art. 283);
5. prace szczególnie niebezpieczne: rozporządzenie z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bhp (nadzór, imienny podział pracy, środki zabezpieczające);
6. uprawnienia: przepisy o dozorze technicznym (UDT) dla operatorów maszyn oraz uprawnienia energetyczne (SEP) dla prac przy urządzeniach elektroenergetycznych;
7. badania lekarskie: aktualne badania, w tym dopuszczające do pracy na wysokości, jako warunek dopuszczenia do robót.

Plan BIOZ sporządza się przed rozpoczęciem robót, gdy przewidziane są prace szczególnie niebezpieczne albo gdy budowa trwa dłużej niż 30 dni roboczych i pracuje na niej jednocześnie co najmniej 20 osób (lub przekroczy 500 osobodni). Obowiązek spoczywa na kierowniku budowy, który przygotowuje plan na podstawie informacji BIOZ sporządzonej przez projektanta (art. 21a Prawa budowlanego).

Za pracę na wysokości uznaje się pracę wykonywaną na powierzchni na wysokości co najmniej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Wymaga ona zabezpieczeń, z bezwzględnym pierwszeństwem środków ochrony zbiorowej (balustrady, siatki) przed indywidualną, oraz często aktualnych badań lekarskich dopuszczających do pracy na wysokości.

Przede wszystkim plan BIOZ, oceny ryzyka i instrukcje bezpiecznego wykonywania robót (m.in. dla prac na wysokości, wykopów, rozbiórek), dokument wyznaczenia koordynatora i zasady współdziałania, protokoły odbioru rusztowań i przeglądów sprzętu, a także zaświadczenia o szkoleniach oraz uprawnienia operatorów. Do tego dochodzą dokumenty podwykonawców, które trzeba realnie kontrolować.

Odpowiedzialność jest podzielona: projektant przygotowuje informację BIOZ, kierownik budowy sporządza plan BIOZ i koordynuje bezpieczeństwo, a każdy wykonawca odpowiada za swoich pracowników. Inwestor w praktyce także ponosi część odpowiedzialności za teren budowy, dlatego coraz częściej korzysta z zastępczego nadzoru BHP z własnego ramienia.

To zależy od zakresu robót. Plan BIOZ jest wymagany przy pracach szczególnie niebezpiecznych lub po przekroczeniu progów czasu i liczby osób; koordynatora wyznacza się zawsze, gdy w jednym miejscu pracują ekipy różnych pracodawców. Nawet mała budowa, na której działa kilka firm i występują prace na wysokości, podlega więc tym obowiązkom.

Prowadzimy zewnętrzny nadzór i koordynację BHP nad wykonawcą, zastępczy nadzór z ramienia inwestora, opracowujemy plany BIOZ i analizy BHP projektów oraz kontrolujemy dokumenty i uprawnienia podwykonawców. Realizujemy też szkolenia (bhp, praca na wysokości, UDT, SEP, pierwsza pomoc) i kontrolę stanu technicznego maszyn na budowie, łącząc wiedzę prawną z doświadczeniem w terenie.

Coraz częściej tak. Historia bezpieczeństwa wykonawcy, brak poważnych wypadków, uporządkowana dokumentacja, wdrożone standardy, bywa realnym kryterium przy wyborze i warunkiem współpracy z dużymi inwestorami. Bezpieczeństwo przestaje być tylko kosztem, a staje się elementem wiarygodności i konkurencyjności firmy.