Zadbaj o najsłabsze ogniwo każdej operacji podnoszenia

Nie. Kontrola zawiesi nie jest obsługą urządzenia i nie wymaga zaświadczenia UDT. Wymaga natomiast wyznaczenia przez pracodawcę osoby kompetentnej, przeszkolonej z budowy zawiesi, kryteriów wycofywania i prowadzenia ewidencji.

Hakowy dobiera i mocuje zawiesie do ładunku podczas operacji. Kontroler ocenia stan techniczny zawiesi niezależnie od operacji: przegląda je okresowo, kwalifikuje do użytku lub wycofuje. To dwie różne, uzupełniające się role.

Zależnie od typu: zerwane druty i korozja w linowych, wydłużenie ogniw i pęknięcia w łańcuchowych, przecięcia i uszkodzone szwy w pasowych, odkształcenia i uszkodzone gwinty w osprzęcie. Wycofuje się też każde zawiesie bez czytelnej nośności.

W odstępach z instrukcji użytkowania, zwykle nie rzadziej niż co 12 miesięcy, a częściej przy trudnych warunkach. Niezależnie od tego użytkownik ocenia zawiesie wzrokowo przed każdym użyciem. Terminy najlepiej pilnować w ewidencji.

Bez znanej dopuszczalnej nośności roboczej nie sposób bezpiecznie dobrać zawiesia do masy ładunku. Zawiesie bez czytelnego oznakowania traktuje się jak niezdatne do użytku, nawet jeśli wygląda na sprawne.

W wymiarze ludzkim, zerwanie i upadek ciężkiego ładunku, wypadek często śmiertelny. Prawnie, dopuszczanie niesprawnego wyposażenia i brak kontroli grozi odpowiedzialnością. Operacyjnie, zniszczony ładunek, uszkodzone mienie i przestój.

To osoba wyznaczona przez pracodawcę do przeglądania, oceny i kwalifikowania zawiesi oraz osprzętu do podnoszenia do dalszego użytku lub do wycofania. Nie zajmuje się mocowaniem ładunku podczas operacji, to rola hakowego, lecz systematyczną kontrolą stanu technicznego samych zawiesi. Kontroler sprawdza oznakowanie, nośność i ewentualne uszkodzenia oraz decyduje, czy zawiesie może dalej pracować. To rola techniczno-kontrolna decydująca o tym, czy w firmie używa się wyłącznie sprawnych zawiesi.

Obszar regulują przepisy o użytkowaniu maszyn, dyrektywa maszynowa i normy, poniżej najważniejsze:

1. kontrola wyposażenia: rozporządzenie Ministra Gospodarki z 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bhp w zakresie użytkowania maszyn (Dz.U. 2002 nr 191 poz. 1596), okresowe kontrole wyposażenia roboczego przez osoby kompetentne;
2. odpowiedzialność pracodawcy: art. 207 i art. 237(4) Kodeksu pracy, zapewnienie sprawnego, bezpiecznego wyposażenia i środków pracy;
3. oznakowanie i zgodność: przepisy wdrażające dyrektywę maszynową, osprzęt do podnoszenia z oznaczoną nośnością (WLL) i deklaracją zgodności;
4. zawiesia linowe: norma PN-EN 13414 dotycząca zawiesi z lin stalowych i kryteriów ich wycofania;
5. zawiesia łańcuchowe i pasowe: normy PN-EN 818 (łańcuchy) oraz PN-EN 1492 (zawiesia z taśm i wstęg);
6. osprzęt zdejmowalny: norma PN-EN 13155 dotycząca zdejmowalnego osprzętu do podnoszenia;
7. system zarządzania: ISO 45001:2018, w której nadzór nad wyposażeniem to część nadzoru operacyjnego (punkt 8.1).

Hakowy dobiera i mocuje zawiesie do konkretnego ładunku podczas operacji podnoszenia. Kontroler zawiesi ocenia natomiast stan techniczny zawiesi niezależnie od pojedynczej operacji: przegląda je okresowo, kwalifikuje do dalszego użytku lub wycofuje. To dwie różne role, jedna operacyjna, druga kontrolna, które dobrze się uzupełniają. W mniejszych firmach bywają łączone, ale wymagają odrębnych kompetencji.

Najpopularniejsze to zawiesia z lin stalowych, zawiesia łańcuchowe z łańcuchów wysokiej klasy, zawiesia pasowe i wstęgowe z taśm poliestrowych oraz osprzęt zdejmowalny: haki, szakle, ogniwa i trawersy. Każdy rodzaj ma inne właściwości, zastosowania i typowe uszkodzenia oraz własną normę PN-EN określającą wymagania i kryteria wycofania. Kontroler musi znać specyfikę wszystkich zawiesi używanych w firmie.

Bo bez znanej dopuszczalnej nośności roboczej nie sposób bezpiecznie dobrać zawiesia do masy ładunku. Każde zawiesie musi mieć czytelnie podaną nośność oraz cechy pozwalające je zidentyfikować i powiązać z ewidencją. Zawiesie bez czytelnego oznakowania traktuje się jak niezdatne do użytku, nawet jeśli wygląda na sprawne. To jedno z podstawowych kryteriów oceny stosowanych przez kontrolera.

Używanie zawiesi bez czytelnego oznakowania nośności, przeciążanie ponad dopuszczalną wartość, pozostawianie uszkodzonych zawiesi w obiegu, brak okresowych przeglądów oraz mieszanie różnych rodzajów zawiesi bez znajomości ich ograniczeń. Wiele z nich wynika z traktowania zawiesia jako taniego drobiazgu, podczas gdy to ono najczęściej decyduje o utrzymaniu ładunku w górze.

Obejmuje budowę i rodzaje zawiesi, zasady oznakowania i doboru nośności, kryteria wycofywania dla poszczególnych typów, prowadzenie ewidencji i planowanie przeglądów oraz podstawy prawne kontroli wyposażenia roboczego. Nacisk kładziemy na praktyczne rozpoznawanie uszkodzeń dyskwalifikujących. Adresujemy je do osób wyznaczanych przez pracodawcę do kontroli zawiesi, pracowników utrzymania ruchu, magazynów, brygadzistów oraz służb bhp.

Pewność, że używa się wyłącznie sprawnych, oznakowanych zawiesi, zgodność z przepisami o użytkowaniu maszyn oraz udokumentowaną kontrolę gotową na inspekcję. To mniejsze ryzyko upadku ładunku, mniej uszkodzeń mienia i większa pewność podczas operacji dźwigowych. To także element systemu zarządzania bhp zgodnego z ISO 45001:2018, w którym nadzór nad wyposażeniem jest prowadzony planowo, a nie po awarii.