Operator nie widzi całej drogi ładunku, od tego są oni

Nie. Ich funkcje nie są obsługą urządzenia i nie wymagają zaświadczenia UDT, to operator musi je mieć. Sygnalista i hakowy powinni zostać wyznaczeni przez pracodawcę i przeszkoleni z sygnalizacji, doboru i mocowania zawiesi oraz zasad bezpieczeństwa.

Sygnalista wyznacza drogę ładunku, obserwuje ją z bezpiecznego miejsca o dobrej widoczności i steruje ruchem, łącznością, a przy jej awarii sygnałami ręcznymi. W razie zagrożenia natychmiast wstrzymuje pracę. Sygnał zatrzymania respektuje się bezwarunkowo.

Hakowy ustala masę i środek ciężkości ładunku, wyznacza punkty zaczepienia, dobiera zawiesie o właściwej nośności i rodzaju, sprawdza jego stan oraz prawidłowo mocuje ładunek, by był stabilny i nie mógł się wysunąć ani przechylić.

Wszędzie tam, gdzie operator nie ma pełnej widoczności drogi ładunku lub miejsca posadowienia oraz gdy wymagają tego przepisy o obsłudze żurawi. To standard przy ciężkich, długich i nietypowych ładunkach, przy żurawiach i suwnicach.

Niejednoznaczne sygnały, ustawienie się sygnalisty bez widoczności lub w strefie zagrożenia, niedoszacowanie masy, złe punkty zaczepienia, uszkodzone lub niedobrane zawiesie oraz dopuszczenie ludzi pod ładunek. Wynikają głównie z rutyny i pośpiechu.

W wymiarze ludzkim, kołyszący się lub upuszczony ładunek to wypadki ciężkie i śmiertelne. Prawnie, pominięcie wymaganych funkcji przy żurawiach grozi wstrzymaniem prac i odpowiedzialnością. Operacyjnie, uszkodzenia mienia, konstrukcji i urządzenia.

To osoby współpracujące z operatorem urządzenia dźwigowego przy przenoszeniu ładunku. Sygnalista wyznacza drogę ładunku, obserwuje ją i steruje ruchem za pomocą uzgodnionych sygnałów, a w razie zagrożenia wstrzymuje pracę. Hakowy ocenia ładunek, jego masę i środek ciężkości, dobiera właściwe zawiesie oraz prawidłowo je mocuje. Przy mniejszych operacjach obie funkcje pełni jedna przeszkolona osoba, stąd nazwa sygnalista-hakowy; przy większych są to dwie odrębne role.

Obszar regulują rozporządzenia i przepisy bhp, poniżej najważniejsze:

1. obsługa żurawi: rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z 22 października 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 2147), definiuje zadania sygnalisty i hakowego przy żurawiach wieżowych i szybkomontujących;
2. komunikacja: to samo rozporządzenie, łączność między sygnalistą a operatorem, a w razie awarii sygnały ręczne;
3. sygnały bezpieczeństwa: przepisy o znakach i sygnałach bezpieczeństwa, znormalizowany kod sygnałów ręcznych używanych przy kierowaniu ruchem ładunku;
4. prace szczególnie niebezpieczne: ogólne przepisy bhp (rozporządzenie MPiPS, Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650), bezpośredni nadzór i instruktaż przy transporcie ładunków;
5. kwalifikacje operatora: ustawa o dozorze technicznym i rozporządzenie Dz.U. 2019 poz. 1008, operator musi mieć ważne zaświadczenie kwalifikacyjne UDT;
6. dobór zawiesi: normy PN-EN dotyczące zawiesi i ich bezpiecznego użytkowania;
7. system zarządzania: ISO 45001:2018, w której kompetencje pracowników to punkt 7.2.

To znormalizowany kod gestów służący do kierowania ruchem ładunku, gdy nie działa łączność głosowa lub gdy operator nie widzi drogi. Sygnały muszą być znane obu stronom w identyczny sposób, bo ich niejednoznaczność prowadzi do błędnego ruchu wielotonowego ładunku. Szkolenie utrwala sygnały w części praktycznej, aby w realnej operacji były wykonywane i odczytywane bez wahania oraz pomyłek.

Niejednoznaczne lub sprzeczne sygnały, ustawienie się sygnalisty bez widoczności lub w strefie zagrożenia, niedoszacowanie masy ładunku, złe wyznaczenie punktów zaczepienia, użycie uszkodzonego lub niedobranego zawiesia oraz dopuszczenie ludzi pod przenoszony ładunek. Wiele z nich wynika z rutyny i pośpiechu, dlatego szkolenie łączy przypomnienie zasad z kształtowaniem bezpiecznych nawyków.

W wymiarze ludzkim, kołyszący się lub upuszczony ładunek to wypadki ciężkie i śmiertelne, także wśród osób postronnych. Prawnie, pominięcie wymaganych funkcji przy obsłudze żurawi to naruszenie przepisów, które inspektor wychwytuje, z ryzykiem wstrzymania prac i odpowiedzialności. Operacyjnie, źle prowadzony lub zamocowany ładunek uszkadza mienie, konstrukcje i samo urządzenie.

Sygnalista i hakowy współpracują z operatorem i działają w ramach organizacji ustalonej przez koordynatora, a dobór zawiesi wiąże się z pracą kontrolera zawiesi. Dlatego to szkolenie dobrze łączyć ze szkoleniami dla operatorów żurawi i suwnic, kontrolerów zawiesi oraz koordynatorów transportu pionowego. Kompetencje warto pilnować wspólnie w matrycy szkoleń zespołu dźwigowego.

Łączy teorię z praktyką: podstawy prawne i podział ról, znormalizowane sygnały ręczne oraz zasady komunikacji, ocenę ładunku (masa, środek ciężkości, punkty zaczepienia), rodzaje i dobór zawiesi oraz ich kontrolę, a także wyznaczanie i zabezpieczanie stref. Nacisk kładziemy na ćwiczenia sygnalizacji i mocowania ładunków. Adresujemy je do osób wyznaczanych do pełnienia funkcji sygnalisty lub hakowego na budowach, w halach produkcyjnych i magazynach.

Bezpieczne operacje dźwigowe, zgodność z przepisami o obsłudze żurawi oraz mniejsze ryzyko upuszczenia ładunku i wypadku. To płynniejsza praca, mniej uszkodzeń mienia i większa pewność podczas kontroli. To także element systemu zarządzania bhp zgodnego z ISO 45001:2018, w którym kompetencje uczestników operacji dźwigowych są świadomie budowane i utrzymywane.