Dokument, według którego ludzie bezpiecznie wyjdą

Gdy występuje strefa zagrożenia wybuchem albo kubatura brutto budynku lub jego części (odrębnej strefy pożarowej) przekracza 1000 m³ (inwentarskie 1500 m³), lub powierzchnia strefy pożarowej obiektu innego niż budynek przekracza 1000 m².

Co najmniej raz na 2 lata oraz po każdej zmianie użytkowania obiektu lub procesu, która wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej. Nieaktualna instrukcja jest traktowana jak jej brak.

Właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu (ustawa o ochronie przeciwpożarowej). Odpowiada za posiadanie, aktualność, zaznajomienie użytkowników i realne wdrożenie ustaleń instrukcji.

Osoba o odpowiednim przygotowaniu z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Uzgodnienie rzeczoznawcy dotyczy projektów, nie samej instrukcji, ale ze względu na jej wagę warto powierzyć ją doświadczonym specjalistom.

Tak, w obiektach z większą liczbą osób, okresowe praktyczne sprawdzenie organizacji i warunków ewakuacji. To ćwiczenie pokazuje, czy instrukcja działa w praktyce.

Instrukcja opisuje bieżące zasady ochrony ppoż. w użytkowanym obiekcie, a operat to odrębne opracowanie sporządzane m.in. na potrzeby zezwoleń dotyczących odpadów. To różne dokumenty o różnych celach.

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP) to dokument opisujący zasady ochrony przeciwpożarowej konkretnego obiektu: zagrożenia, wyposażenie w sprzęt gaśniczy i urządzenia przeciwpożarowe, warunki i organizację ewakuacji, postępowanie na wypadek pożaru oraz obowiązki osób. Tworzy się ją, by w razie zdarzenia ewakuacja przebiegła sprawnie, a także by spełnić obowiązek prawny i mieć dowód należytej staranności wobec ludzi i mienia.

IBP wynika z przepisów o ochronie przeciwpożarowej, najważniejsze poniżej:

1. ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej: obowiązki właściciela, zarządcy lub użytkownika obiektu w zakresie ochrony ppoż. (art. 4);
2. rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków: innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719), obowiązek posiadania IBP oraz jej zakres (§ 6);
3. progi wymagalności: § 6 rozporządzenia, strefa zagrożenia wybuchem, kubatura brutto powyżej 1000 m³ (budynki inwentarskie 1500 m³) lub powierzchnia strefy pożarowej powyżej 1000 m² dla obiektów innych niż budynki;
4. elementy instrukcji: § 6 rozporządzenia, warunki ochrony ppoż., wyposażenie i jego przeglądy, postępowanie na wypadek pożaru, organizacja ewakuacji, plany obiektu oraz siły i środki do działań ratowniczych;
5. aktualizacja: § 6 rozporządzenia, co najmniej raz na 2 lata oraz po zmianach wpływających na warunki ochrony ppoż.;
6. ewakuacja: obowiązek okresowego praktycznego sprawdzenia organizacji i warunków ewakuacji (próbnej ewakuacji) w obiektach z większą liczbą osób;
7. rzeczoznawca: uzgodnienie rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń ppoż. dotyczy projektów, nie samej instrukcji.

Właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu, zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej. Odpowiada on nie tylko za posiadanie dokumentu, ale też za zaznajomienie z nim osób przebywających w obiekcie w zakresie ich dotyczącym oraz za realne wdrożenie ustaleń: oznakowanie, sprawny sprzęt, szkolenia i ćwiczenia ewakuacyjne.

Zgodnie z § 6 rozporządzenia m.in.: warunki ochrony ppoż. wynikające z przeznaczenia i użytkowania obiektu; wyposażenie w urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice oraz zasady ich przeglądów; sposoby postępowania na wypadek pożaru; warunki i organizację ewakuacji; sposoby zaznajamiania użytkowników z przepisami ppoż.; zadania i obowiązki stałych użytkowników; a także plany obiektu i wskazanie sił oraz środków do działań ratowniczych.

Przepisy nie zastrzegają tego wyłącznie dla rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, jego uzgodnienie dotyczy projektów, nie samej IBP. Instrukcję powinna jednak przygotować osoba o odpowiednim przygotowaniu z zakresu ochrony przeciwpożarowej, która prawidłowo rozpozna warunki obiektu i opisze realne procedury. Ze względu na wagę dokumentu warto powierzyć go doświadczonym specjalistom.

Tak, instrukcja (a w szczególności plany obiektu) powinna być przechowywana w sposób zapewniający dostęp osobom odpowiedzialnym oraz, w niezbędnym zakresie, ekipom ratowniczym. Podczas kontroli Państwowa Straż Pożarna sprawdza jej obecność, kompletność i aktualność oraz zgodność ze stanem faktycznym obiektu.

Brak wymaganej IBP lub jej nieaktualność to naruszenie przepisów o ochronie przeciwpożarowej, które kontrola PSP może zakwestionować, wydając decyzje i nakazy, a w skrajnych przypadkach, zakaz użytkowania obiektu. Znacznie poważniejsze są jednak skutki realnego pożaru przy niesprawnej organizacji ewakuacji.

Instrukcja opisuje bieżące zasady i organizację ochrony ppoż. w użytkowanym obiekcie. Operat przeciwpożarowy to odrębne opracowanie sporządzane m.in. na potrzeby zezwoleń dotyczących odpadów. Projekt (i jego zabezpieczenia ppoż.) powstaje na etapie budowy i wymaga uzgodnienia z rzeczoznawcą. To różne dokumenty o różnych celach, IBP dotyczy eksploatacji.

Zaczynamy od wizji lokalnej i przeglądu dokumentacji obiektu, ustalamy warunki ochrony ppoż., wyposażenie i drogi ewakuacyjne, a następnie opracowujemy instrukcję wraz z planami i wskazaniem sił oraz środków. Na koniec pomagamy wdrożyć jej ustalenia, szkolenia i próbną ewakuację. Czas zależy od wielkości i złożoności obiektu: od kilku dni do kilku tygodni.