Praca biurowa boli, kręgosłup, kark, nadgarstki i wzrok

Zaktualizowała wymagania do pracy z laptopami: przy używaniu komputera przenośnego co najmniej przez połowę dnia stanowisko musi mieć podstawkę lub monitor oraz oddzielną klawiaturę i mysz. Doprecyzowała też refundację okularów, dopuszczając szkła kontaktowe. Termin dostosowania minął 17 maja 2024 r.

Bóle kręgosłupa lędźwiowego i szyjnego, napięcia karku i barków, przeciążenia nadgarstków i łokci oraz zmęczenie wzroku: pieczenie i suchość oczu, bóle głowy. Rozwijają się powoli i lekceważone stają się przewlekłe.

Monitor na wprost, górna krawędź na wysokości oczu; krzesło z regulacją i podparciem kręgosłupa, stopy płasko na podłodze; klawiatura i mysz z podparciem przedramion; oświetlenie bez odbić. Kluczowa jest umiejętność regulacji do własnej sylwetki.

Praca wyłącznie na laptopie z nisko ustawionym ekranem jest niekorzystna dla szyi i kręgosłupa. Przy używaniu go co najmniej przez połowę dnia stanowisko musi mieć podstawkę lub monitor oraz oddzielną klawiaturę i mysz.

Tak. Przy pracy z monitorem przysługują przerwy lub zmiana rodzaju pracy, by odciążyć wzrok i układ mięśniowo-szkieletowy. Krótka przerwa na wstanie jest skuteczniejsza niż długie, nieprzerwane siedzenie.

Tak, gdy pracownik spędza przy monitorze co najmniej połowę dnia, a potrzebę wykażą badania. Po nowelizacji z 2023 roku dopuszczono wprost także szkła kontaktowe do pracy z monitorem.

To dostosowanie stanowiska, sprzętu i organizacji pracy do potrzeb człowieka, tak by praca przy komputerze była wygodna, wydajna i nie szkodziła zdrowiu. Obejmuje ustawienie monitora, dobór i regulację krzesła oraz biurka, rozmieszczenie klawiatury i myszy, oświetlenie oraz organizację czasu pracy z przerwami. Nieergonomiczne stanowisko prowadzi do realnych dolegliwości kręgosłupa, nadgarstków i wzroku, dlatego ergonomia biurowa jest profilaktyką zdrowotną, a nie tylko kwestią komfortu.

Obszar regulują Kodeks pracy i rozporządzenia, poniżej najważniejsze:

1. stanowiska z monitorami: rozporządzenie MPiPS z 1 grudnia 1998 r. (Dz.U. 1998 nr 148 poz. 973), minimalne wymagania bhp i ergonomii stanowisk z monitorami ekranowymi;
2. nowelizacja z 2023 r.: rozporządzenie z 18 października 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2367), nowe wymagania dla pracy z laptopami oraz refundacja okularów i szkieł kontaktowych;
3. termin dostosowania: istniejące stanowiska należało dostosować do nowych wymagań do 17 maja 2024 r.;
4. obowiązki pracodawcy: art. 207 i art. 226 Kodeksu pracy, zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków oraz informowanie o ryzyku;
5. ogólne zasady bhp: rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. (Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650), ogólne wymagania dla pomieszczeń i stanowisk pracy;
6. badania profilaktyczne: przepisy o profilaktycznej ochronie zdrowia, na podstawie których lekarz zaleca okulary lub szkła kontaktowe;
7. system zarządzania: ISO 45001:2018, w której identyfikacja i eliminacja ryzyk to punkty 6.1.2 i 8.1.

Trzy typowe grupy. Schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego: bóle kręgosłupa lędźwiowego i szyjnego, napięcia karku i barków. Przeciążenia kończyn górnych: nadgarstków, łokci i ramion, związane z pracą myszą i klawiaturą. Zmęczenie i dolegliwości wzroku: pieczenie i suchość oczu, bóle głowy, pogorszenie ostrości widzenia. Dolegliwości te rozwijają się powoli i często są lekceważone, aż stają się przewlekłe.

Monitor na wprost pracownika, w odpowiedniej odległości, z górną krawędzią ekranu mniej więcej na wysokości oczu. Krzesło z regulacją wysokości i oparcia podpierającego kręgosłup, stopy płasko na podłodze lub podnóżku. Klawiatura i mysz tak, by przedramiona były podparte, a nadgarstki nie były załamane. Oświetlenie bez odbić i olśnień na ekranie oraz uporządkowany blat. Kluczowa jest umiejętność samodzielnej regulacji stanowiska do własnej sylwetki.

Tak. Przy pracy z monitorem ekranowym pracownikowi przysługują przerwy lub zmiana rodzaju pracy, tak by odciążyć wzrok i układ mięśniowo-szkieletowy. Krótka przerwa na wstanie i rozprostowanie jest skuteczniejsza niż długie, nieprzerwane siedzenie. Warto łączyć ją z prostymi ćwiczeniami karku, barków i nadgarstków oraz odrywaniem wzroku od ekranu i patrzeniem w dal.

Praca na samym laptopie z ekranem zbyt nisko, monitor ustawiony z boku wymuszający skręcanie szyi, krzesło bez regulacji lub źle wyregulowane, brak podparcia przedramion, oświetlenie powodujące odbicia oraz wielogodzinna praca bez przerw i ruchu. Wiele z nich wynika z przyzwyczajenia, a powtarzane latami prowadzą do przewlekłych dolegliwości.

Pracownicy biurowi i wszyscy pracujący przy komputerze, osoby wykonujące pracę zdalną oraz kadra i służby bhp odpowiedzialne za organizację stanowisk. Warto objąć nim cały zespół biurowy, bo dolegliwości od pracy przy monitorze dotyczą praktycznie każdego, kto spędza przy nim większość dnia.

Tak. Pracownik wykonujący pracę zdalną również powinien mieć stanowisko spełniające zasady ergonomii, a pracodawca ma obowiązki dotyczące bezpiecznych warunków pracy zdalnej. Szkolenie uczy, jak urządzić zdrowe stanowisko także w domu, z prawidłowym ustawieniem ekranu, podparciem pleców i przerwami, mimo ograniczeń domowej przestrzeni.

Mniej dolegliwości i nieobecności, wyższą koncentrację i wydajność zespołu oraz zgodność z aktualnymi przepisami dla stanowisk z monitorami. To także sygnał troski o pracowników, wspierający ich zadowolenie i lojalność. Ergonomia wpisuje się w system zarządzania bhp zgodny z ISO 45001:2018, w którym ryzyka są eliminowane u źródła, a nie ujawniane dopiero w postaci chorób i nieobecności.