Codzienne dźwiganie niszczy kręgosłupy, jeśli źle

Dla mężczyzn 30 kg przy pracy stałej i 50 kg dorywczo, dla kobiet 12 i 20 kg. Wartości dotyczą typowych warunków; ponad poziom barków lub przy dużej powtarzalności są niższe. Kobiety w ciąży i młodociani mają odrębne, znacznie niższe limity.

Praca stała to powtarzalne dźwiganie regularnie w ciągu zmiany, dorywcza, czynności rzadkie, kilka razy na godzinę. Dla pracy stałej dopuszczalne masy są niższe niż dla jednorazowego, dorywczego podniesienia.

Siłą nóg, a nie pleców: przy prostym kręgosłupie, z ugiętych kolan, trzymając ładunek blisko ciała, bez skręcania tułowia. Przed podniesieniem ocenia się masę i planuje wolną drogę, a przy większych ciężarach korzysta z pomocy lub sprzętu.

To wspólne przenoszenie ładunku przekraczającego możliwości jednej osoby: masę dzieli się między osoby, wyznacza kierującego i uzgadnia sygnały, by dźwiganie było skoordynowane. Brak koordynacji to częsta przyczyna urazów.

Podnoszenie ze zgiętego kręgosłupa, skręcanie tułowia z ciężarem, przekraczanie norm, gwałtowne szarpnięcia, zasłanianie widoczności ładunkiem i niekorzystanie ze sprzętu pomocniczego. Wiele urazów bierze się z codziennego powtarzania złych nawyków.

Mniej urazów i chorób kręgosłupa, niższą nieobecność i zgodność z normami dźwigania. To sprawniejsza, mniej męcząca praca oraz mniejsza rotacja. To także element systemu zarządzania bhp zgodnego z ISO 45001:2018.

To każde przemieszczanie ładunków siłą mięśni człowieka: podnoszenie, przenoszenie, przesuwanie, pchanie, ciągnięcie, przetaczanie i przewożenie. Obejmują nie tylko dźwiganie ciężarów, ale wszystkie czynności, w których to człowiek, a nie urządzenie, pokonuje opór ładunku. Występują niemal w każdej branży, a ich cechą wspólną jest obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego, zwłaszcza kręgosłupa, które przy złej technice lub zbyt dużych ciężarach prowadzi do urazów.

Obszar regulują Kodeks pracy i rozporządzenie o ręcznych pracach transportowych, poniżej najważniejsze:

1. zasady i normy: rozporządzenie MPiPS z 14 marca 2000 r. w sprawie bhp przy ręcznych pracach transportowych (Dz.U. 2000 nr 26 poz. 313, t.j. Dz.U. 2018 poz. 1139), dopuszczalne masy i zasady bezpiecznej pracy;
2. normy dla mężczyzn: 30 kg przy pracy stałej i 50 kg przy pracy dorywczej;
3. normy dla kobiet: 12 kg przy pracy stałej i 20 kg przy pracy dorywczej;
4. grupy chronione: odrębne, znacznie niższe limity dla kobiet w ciąży i karmiących oraz pracowników młodocianych;
5. obowiązki pracodawcy: art. 207 i art. 226 Kodeksu pracy, zapewnienie bezpiecznych warunków i ocena ryzyka;
6. pchanie i ciągnięcie: zasady dotyczące dopuszczalnych sił przy przemieszczaniu ładunków na wózkach i bez nich;
7. system zarządzania: ISO 45001:2018, w której identyfikacja i eliminacja ryzyk to punkty 6.1.2 i 8.1.

Przede wszystkim dolegliwości i choroby układu mięśniowo-szkieletowego: przeciążenia, naciągnięcia, dyskopatie i przewlekłe bóle pleców, wynikające z podnoszenia ze zgiętego kręgosłupa, skręcania tułowia i powtarzalności. Dochodzą do tego urazy od upuszczenia ładunku, przygniecenia, potknięcia i upadki oraz skaleczenia. Wiele z tych zdarzeń wynika nie z nadmiernego ciężaru, lecz ze złej techniki, pośpiechu i nieuporządkowanego otoczenia pracy.

Wszędzie tam, gdzie jest to możliwe, ręczne dźwiganie warto zastąpić wózkami, podnośnikami czy chwytakami, zwłaszcza przy ciężkich lub powtarzalnych ładunkach. Organizacja stanowisk i dróg transportowych powinna ograniczać odległości, schylanie i podnoszenie na wysokość. Najlepsza indywidualna technika nie zastąpi dobrej organizacji pracy, dlatego dobór i wykorzystanie sprzętu pomocniczego jest częścią bezpiecznego transportu ręcznego.

Podnoszenie ze zgiętego kręgosłupa zamiast z nóg, skręcanie tułowia z ciężarem, dźwiganie ładunków przekraczających normy, gwałtowne szarpnięcia, przenoszenie ładunku zasłaniającego widoczność oraz niekorzystanie z dostępnego sprzętu pomocniczego. Częstym błędem organizacyjnym jest pośpiech i brak przerw przy powtarzalnym dźwiganiu. Wiele urazów bierze się z codziennego powtarzania złych nawyków, a nie z jednego ekstremalnego wysiłku.

Wszyscy pracownicy wykonujący ręczne prace transportowe, w magazynach, produkcji, budownictwie, handlu, opiece czy usługach, oraz kadra organizująca i nadzorująca te prace. Program dopasowujemy do specyfiki firmy, bo inne obciążenia ma magazynier układający towar, a inne pracownik opieki przemieszczający podopiecznego.

Tak. Ręczne prace transportowe to nie tylko podnoszenie, ale i przesuwanie, pchanie, ciągnięcie oraz przetaczanie ładunków, także na wózkach. Dla tych czynności obowiązują odrębne zasady dotyczące dopuszczalnych sił i warunków pracy. Szkolenie obejmuje prawidłową technikę oraz organizację także tych form przemieszczania, nie ograniczając się do samego dźwigania.

Mniej urazów i chorób kręgosłupa, niższą nieobecność oraz zgodność z przepisami o dźwiganiu, w tym wobec grup szczególnie chronionych. To sprawniejsza i mniej męcząca praca, a więc wyższa wydajność i mniejsza rotacja. To także element systemu zarządzania bhp zgodnego z ISO 45001:2018, w którym obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego są identyfikowane i ograniczane, zanim przerodzą się w choroby i nieobecność.