Przeciążony regał i źle ułożony stos potrafią zabić

Regały projektuje się na określone obciążenia poziomu i całej konstrukcji, podane na czytelnej tabliczce znamionowej. Przekraczanie ich grozi deformacją lub zawaleniem, dlatego pracownicy muszą wiedzieć, ile i jak wolno składować.

Tak, by się nie osunęły ani nie przewróciły: wysokość dostosowana do materiału i podłoża, warstwy w razie potrzeby wiązane lub przekładane, równe podłoże, odstępy od ścian i dróg oraz bezpieczny sposób pobierania materiału.

Bo uderzenia wózkami obniżają nośność, nawet gdy regał nadal stoi. Regały podlegają okresowej kontroli przez kompetentną osobę wg PN-EN 15635, a uszkodzone wyłącza się z użytku do naprawy. Lekceważenie uszkodzeń to główna przyczyna zawaleń.

Drogi transportowe i ewakuacyjne wytycza się, oznakowuje i utrzymuje drożne, oddzielając ruch pieszych i wózków. Nie wolno zastawiać dróg ewakuacyjnych ani dostępu do gaśnic składowanym towarem.

W wydzielonych, oznakowanych strefach, z zachowaniem właściwych warunków i segregacji zgodnie z kartami charakterystyki oraz przepisami chemicznymi i ppoż. Mieszanie materiałów wymagających rozdzielenia to poważny błąd.

W wymiarze ludzkim, zawalenie regału i spadający ładunek to wypadki ciężkie i śmiertelne. Prawnie, naruszenie przepisów bhp i ppoż. Operacyjnie, zniszczony towar, uszkodzona infrastruktura i przestój magazynu.

To takie przechowywanie materiałów, przy którym nie zagrażają one ludziom ani mieniu: nie spadają, nie osuwają się, nie przeciążają konstrukcji i nie blokują dróg ewakuacyjnych. Obejmuje dobór i wykorzystanie regałów zgodnie z ich nośnością, prawidłowe układanie stosów, segregację materiałów, oznakowanie oraz organizację dróg transportowych. Magazynowanie to nie kwestia porządku dla estetyki, lecz konkretny obszar bezpieczeństwa, w którym błędy bywają groźne dla życia.

Obszar regulują przepisy bhp, ppoż i normy, poniżej najważniejsze:

1. zasady składowania: rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bhp (Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650), stateczność, dopuszczalne obciążenia i drogi transportowe;
2. eksploatacja regałów: norma PN-EN 15635 dotycząca użytkowania i kontroli stalowych regałów magazynowych;
3. obowiązki pracodawcy: art. 207 i art. 215 Kodeksu pracy, zapewnienie bezpiecznych warunków i wyposażenia;
4. drogi ewakuacyjne i ppoż: przepisy o ochronie przeciwpożarowej: drożność dróg i dostęp do sprzętu gaśniczego;
5. materiały niebezpieczne: przepisy o substancjach chemicznych i ich składowaniu w wydzielonych strefach;
6. oznakowanie: wymagania dotyczące oznakowania nośności, stref i dróg w magazynie;
7. system zarządzania: ISO 45001:2018, w której identyfikacja zagrożeń i nadzór to punkty 6.1.2 i 8.1.

O bezpieczeństwie stosów decyduje stateczność: materiały układa się tak, by stos się nie osunął ani nie przewrócił. Wysokość dostosowuje się do rodzaju materiału, podłoża i sposobu układania, a kolejne warstwy w razie potrzeby wiąże lub przekłada dla stabilności. Ważne są równe, nośne podłoże, odstępy od ścian i dróg oraz sposób pobierania materiału, tak by rozbieranie stosu nie naruszało jego stateczności.

Kontrolę regałów prowadzi wyznaczona przez pracodawcę osoba kompetentna, przeszkolona w zakresie ich budowy, kryteriów oceny i rozpoznawania uszkodzeń dyskwalifikujących. Oprócz przeglądów okresowych ważna jest bieżąca uwaga wszystkich pracowników, zobowiązanych do zgłaszania zauważonych uszkodzeń. Szkolenie przygotowuje osoby odpowiedzialne do prowadzenia i dokumentowania kontroli oraz do podejmowania decyzji o wyłączeniu regału z użytku.

Drogi transportowe i ewakuacyjne wytycza się, oznakowuje i utrzymuje w drożności, oddzielając w miarę możliwości ruch pieszych i wózków. Nie wolno zastawiać dróg ewakuacyjnych ani dostępu do sprzętu przeciwpożarowego składowanym towarem. Czytelna organizacja przestrzeni zmniejsza ryzyko kolizji i potrąceń oraz zapewnia sprawną ewakuację w sytuacji awaryjnej. To element bezpiecznego magazynowania równie ważny jak nośność regałów.

Przeciążanie regałów, składowanie na uszkodzonych regałach, zbyt wysokie lub niestabilne stosy, brak oznakowania nośności, zastawianie dróg transportowych i ewakuacyjnych oraz dostępu do gaśnic, a także mieszanie materiałów wymagających rozdzielenia. Częstym zaniedbaniem jest ignorowanie uszkodzeń regałów po uderzeniach wózkami. Wiele błędów wynika z presji na wykorzystanie każdego metra powierzchni kosztem bezpieczeństwa.

Pracownicy magazynów i osoby odpowiedzialne za składowanie, osoby wyznaczone do kontroli regałów oraz kadra i służby bhp. Warto objąć nim także operatorów wózków, bo to najczęściej uderzenia wózkami uszkadzają regały. Program dopasowujemy do rodzaju magazynu, inaczej wygląda skład wysokiego składowania na regałach, a inaczej plac składowy materiałów budowlanych.

Regały podlegają przeglądom okresowym prowadzonym przez wyznaczoną, kompetentną osobę, a częstotliwość zależy od intensywności użytkowania i zaleceń, w oparciu o zasady eksploatacji i normę PN-EN 15635. Niezależnie od przeglądów okresowych pracownicy powinni na bieżąco zgłaszać zauważone uszkodzenia. Terminy przeglądów najlepiej pilnować w harmonogramie z wyprzedzającymi alertami.

Ochronę pracowników przed spadającymi ładunkami i zawaleniem regałów, zgodność z przepisami bhp i ochrony przeciwpożarowej oraz mniejsze straty towaru i infrastruktury. To sprawniejszy, drożny magazyn i pewność podczas kontroli PIP i straży pożarnej. To także element systemu zarządzania bhp zgodnego z ISO 45001:2018, w którym zagrożenia w magazynie są rozpoznawane i nadzorowane, a nie ujawniane dopiero po zawaleniu regału.